سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

تبیین مؤلفه‌های سلامت معنوی فرافردی در سبک زندگی الهی از منظر امام خمینی (ره) و نقش آن در دستیابی به آرامش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه معارف اسلامی،دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
2 مرکز تحقیقات توسعه پژوهش‌های بین رشته ای معارف اسلامی و علوم سلامت، پژوهشکده علوم اعصاب و سلامت روان، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
3 استادیار معارف اسلامی گروه بهداشت مدارس، دانشکده پیراپزشکی بیمارستان قائم دانشکده علوم پزشکی اسدآباد
چکیده
زمینه و هدف: حقیقت سلامت معنوی در گرو سلامت سبک زندگی است و سبک زندگی الهی تنها سبک زندگی واقعی به شمار می‌رود. امام خمینی با خوانشی کاربردی از اسلام، دین را در زندگی انسان معاصر بازیابی نمود.
روش بررسی: این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و با تحلیل کیفی آثار امام خمینی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه متون دینی، بیانات و تألیفات امام گردآوری و سپس مؤلفه‌های مرتبط با آرامش در سلامت معنوی ساحت فرافردی، با تأکید بر عناصر گرایشی سبک زندگی الهی، استخراج و تحلیل شده است.
یافته‌ها: تحلیل آثار امام نشان می‌دهد که آرامش‌بخش‌ترین گرایش در سلامت معنوی، ایمان به خداست. از مهم‌ترین مؤلفه‌های آن در سبک زندگی الهی می‌توان به «تحبب با خدا»، «رضایت به رضای حق تعالی» و «صبوری در مصائب» اشاره کرد. این مؤلفه‌ها نقشی چشمگیر در تحقق سبک زندگی الهی دارند؛ به‌گونه‌ای که قلب آرامش‌یافته از ایمان نه تنها با کسب احساس رضایت از زندگی از غم رهایی می‌یابد، بلکه می‌تواند از فرصت مواجهه با مشکلات، به تعمیق اعتماد هرچه بیشتر به مدیر هستی سوق یابد.
نتیجه‌گیری: از منظر امام خمینی، آرامش در ساحت فرافردی سلامت معنوی، بدون ایمان به خدا و التزام عملی به مؤلفه‌هایی همچون رضایت و صبر، تحقق نمی‌یابد. این مؤلفه‌ها در یک چرخه صعودی، انسان را به سطح ایمانی بالاتری نائل می‌کنند و بستر اصلی سبک زندگی الهی را فراهم می‌آورند. بنابراین، بازخوانی این مؤلفه‌ها در اندیشه امام می‌تواند الگویی کارآمد برای دستیابی به سلامت معنوی واقعی در زندگی معاصر ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها

1. Koenig HG. Religion, spirituality, and health: the research and clinical implications. ISRN Psychiatry. 2012;2012:278730.
2. Pargament KI. Spiritually Integrated Psychotherapy: Understanding and Addressing the Sacred. New York: Guilford Press; 2011.
3. George LK, Ellison CG, Larson DB. Explaining the relationships between religious involvement and health. Psychol Inq. 2002;13(3):190-200.
4. Newberg AB, Iversen J. The neural basis of the complex mental task of meditation: neurotransmitter and neurochemical considerations. Med Hypotheses. 2003;61(2):282-91.
5. George LK, Larson DB, Koenig HG, McCullough ME. Spirituality and health: what we know, what we need to know. J Soc Clin Psychol. 2000;19(1):102-16.
6. Azizi F, et al. Salamat-e Ma'navi: Chisti, Chara'i va Chigunagi [Spiritual Health: What, Why and How]. Tehran: Hoquqi; 2014. [Persian]
7. Mazaheri Seif HR. Salamat-e Ma'navi az Manzar-e Islam [Spiritual health from the perspective of Islam]. Motale'at-e Ma'navi. 2018;7(25):125-58. [Persian]
8. Onvani SH. Roykard-e Sistemi dar T'arif-e Sabk-e Zendegi [A systemic approach to defining lifestyle]. Ma'rifat-e Farhangi Ejtemai. 2017;9(1):81-100. [Persian]
9. Onvani SH, Fakhar Noqani V, Seyed Mousavi SH, Hashemi Shahroudi SM. Emkan va Zarurat-e Sabk-e Zendegi-ye Siyasi-ye Emam Khomeini [The possibility and necessity of Imam Khomeini's political lifestyle]. Motale'at-e Ma'refati Dar Daneshgah-e Eslami. 2020;24(82):219-38. [Persian]
10. Abedi Jafari H, Rastegar A. Zohur-e Ma'naviyat dar Sazemanha [The emergence of spirituality in organizations]. Olum-e Modiriyat-e Iran. 2007;(5):99-121. [Persian]
11. Duggleby W. Enduring suffering: a grounded theory analysis of the pain experience of elderly hospice patients with cancer. Oncol Nurs Forum. 2000 Jun;27(5):825-31.
12. Puchalski CM. The role of spirituality in health care. Proc (Bayl Univ Med Cent). 2001 Oct;14(4):352-7.
13. Khomeini R. Sahifeh-ye Imam [The Sahifeh of Imam]. 5th ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2010. [Persian]
14. Jirasek I. Religion, spirituality, and sport: from religio athletae toward spiritus athletae. Quest. 2015;67(3):290-9.
15. Khomeini R. Sharh-e Du'a-ye Sahar [Commentary on the Dawn Prayer]. 3rd ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2012. [Persian]
16. Khomeini R. Talab va Eradeh [Volition and Will]. 1st ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2000 (1421 AH). [Persian]
17. Khomeini R. Sharh-e Hadith-e Jonud-e Aql va Jahl [Commentary on the Hadith of the Armies of Intellect and Ignorance]. 7th ed. Qom: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2003. [Persian]
18. Rashad AA, Abbaszadeh M. Mabani-ye Salamat-e Ma'navi [Foundations of spiritual health]. Farhang va Erteqa-ye Salamat. 2019;3(7):198-206. [Persian]
19. D'Souza R. Do patients expect psychiatrists to be interested in spiritual issues? Australas Psychiatry. 2002;10(1):44-7.
20. Kavyani M. Sabk-e Zendegi-ye Eslami va Abzar-e Sanjesh-e An [Islamic lifestyle and its measurement instrument]. Qom: Pajouheshgah-e Hozeh va Daneshgah; 2013. [Persian]
21. Khomeini R. Adab as-Salat [The Etiquettes of Prayer]. 7th ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 1999. [Persian]
22. Khomeini R. Taghirat-e Falsafeh [Lectures on Philosophy]. 1st ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2002. [Persian]
23. Khomeini R. Sharh-e Chehel Hadith [Commentary on Forty Hadiths]. 24th ed. Qom: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 2001. [Persian]
24. Khomeini R. Misbah al-Hidayah ila al-Khilafah wa al-Wilayah [The Lamp of Guidance to the Caliphate and Guardianship]. 3rd ed. Tehran: Moasseseh-ye Tanzim va Nashr-e Asar-e Emam Khomeini; 1997. [Persian]
25. Bridges LJ, Moore KA. Religion and Spirituality in Childhood and Adolescence. Washington (DC): Child Trends; 2002.
26. Walach H. Secular Spirituality. Cham: Springer International Publishing; 2014.
27. Fisher D. Survival of humanity depends on individuals being spiritually enlivened and united by God. Spiritual of the Individual. 2023;1(2).
28. Mermann AC. Spiritual aspects of death and dying. Yale J Biol Med. 1992;65(2):137.
29. Maleki H. Ta'lim va Tarbiyat-e Eslami: Roykard-e Kalan Negar [Islamic Education: A Macro Approach]. Tehran: Abed; 2010. [Persian]
30. Koenig HG, George LK, Titus P, Meador KG. Religion, spirituality, and health service use by older hospitalized patients. J Relig Health. 2003;42:301-14.
31. Zare H, Zare F, Zahraei Shams M, Ghazi Khani A. Mokavvaneh-ha-ye Zamineh Saz-e Tahaghogh-e Salamat-e Ma'navi az Manzar-e Allameh Tabatabai [The underlying components of spiritual health realization from the perspective of Allameh Tabatabai]. Journal of Interdisciplinary Quranic Studies. 2023;3(1):1-6. [Persian]