سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

بررسی تأثیر سازوکارهای معنوی تقوا و طمأنینه قلبی با تأکید بر سیستم سروتونرژیک مغز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام
2 دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میزان تقوا و سطح هورمون سروتونین، با رویکردی میان‌رشته‌ای و روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده‌های کیفی از تحلیل محتوای عمیق آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) و داده‌هایی از مرور نظام‌مند پژوهش‌های تجربی نوروساینس گردآوری گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد تقوا به عنوان سپر وجودی از طریق مکانیسم‌های متعددی بر سیستم سروتونرژیک اثر می‌گذارد؛ از جمله کاهش سطح هورمون کورتیزول ناشی از دوری از گناه، تقویت خودکنترلی از راه افزایش فعالیت قشر پیش‌پیشانی، ایجاد آرامش درونی پایدار و معنوی با تحریک مسیرهای سروتونرژیک هسته‌های رافه مغز و تقویت رفتارهای اجتماعی مثبت از طریق فعال‌سازی سیستم پاداش مغز. بررسی آیات به‌ویژه ۲۸ رعد و ۲۹ انفال و نیز احادیث پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) در منابعی چون الکافی و بحارالانوار نشان می‌دهد که تقوا موجب «طمأنینه قلبی» است که از دیدگاه عصب‌شناختی با تعادل سروتونرژیک ارتباط دارد. این پژوهش از یک سو گامی در جهت تدوین چارچوبی علمی برای فهم آثار روان‌شناختی آموزه‌های دینی و از سوی دیگر زمینه‌ساز طراحی پروتکل‌های درمانی تلفیقی در حیطه روان‌درمانی بالینی است. نتایج می‌تواند به شکل‌گیری پارادایمی دیالکتیک میان علم و دین انجامیده و سهمی نظری و کاربردی در توسعه روان‌شناسی سلامت مبتنی بر آموزه‌های بومی اسلامی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 اردیبهشت 1405