سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

مؤلفه معنایی سلامت معنوی خانواده در حیطه شناختی و شاخص‌های آن از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد قادری بافی
محمد علی رضایی کرمانی
حسن نقی زاده
گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات شهید مطهری، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
چکیده
هدف: این مقاله در پی آن است تا با تحلیل متون و گزاره‌های قرآنی و روایی، مفهوم سلامت معنوی خانواده را در سبک زندگی اسلامی به همراه شاخص‌ها و معرف‌های آن معرفی نماید. این پژوهش به بررسی اساسی‌ترین مؤلفه سلامت معنوی خانواده در آموزه‌های قرآنی روایی به منظور کشف و استخراج شاخص­ها و معرف‌های آن در نهاد خانواده می‌پردازد.
مواد و روش‌ها: برای گردآوری اطلاعات موردنیاز از مواد و داده‌های کتابخانه و از منابع و کتاب‌های معتبر و دست اول دینی با تأکید بر آیات و روایات بهره‌گیری شده است.
یافته‌ها: «باور توحیدی» به‌عنوان اصلی‌ترین مؤلفه شناختی سلامت معنوی در خانواده است که به‌عنوان یک باور کلان، در همه ابعاد زندگی اثر گذاشته و به سایر اهداف خرد در زندگی نیز جهت داده و زمینه تعارض‌های خانوادگی را از بین می‌برد. شاخص­های آن از دیدگاه قرآن، انسجام درونی خانواده، امید و خوش‌گمانی به خدای هستی، نیایش و آخرت‌گرایی است و برای این شاخص‌ها، نشانگرهایی همچون سرعت عمل در خوبی‌ها، دعوت خانواده به امر ولایت، یادآوری مسأله مرگ به اعضای خانواده، اقامه نماز در خانه، تلاوت قرآن در خانه، هنجاری سازی آخرت‌گرایی در خانواده، افزایش آستانه تحمل و صبر در برابر رفتارهای اعضای خانواده، رعایت اعتدال در مصرف و حذف زینت‌های کاذب از زندگی در جهت تثبیت آخرت‌گرایی در خانواده وجود دارد.
نتیجه‌گیری: بر این اساس مهم‌ترین مؤلفه سلامت معنوی، خداباوری و نگرش توحیدی انسان است که این نوع بینش در همه حوزه‌های ارتباطی انسان خصوصاً خانواده و بر همه ابعاد انسان (بینشی، گرایشی و رفتاری) اثرگذار است.
کلیدواژه‌ها
خانواده
سلامت معنوی
شاخص
مؤلفه شناختی
قرآن
  1. Azizi, Freidoon (2017). Encyclopaedia of Islamic spiritual health. Tehran: Shahid Beheshti University of Medical Sciences and Health Services.p 10
  2. Meshki, Mahdi (2016). "Reflection on the word Islamic spiritual health". Journal of Culture and Health Promotion, Vol. 1 (1), pp. 14-21
  3. Omeedvari, S. (2008). "Spiritual health, concepts and challenges". Interdisciplinary Researches of the Holy Quran, 1(1), pp. 14-21
  4. . Hosseini Khamenei, Seyyed Ali (2015). General family policies. 6/13/2015 https://khl.ink/f/34254
  5. _________________ (2013). General health policies. 18/1/2013 https://khl.ink/f/26083
  6. Farahini Farahani, Mohsen. (2013) Descriptive culture of educational sciences. Tehran: Shabahang.p 277
  7. Azizi, Freidoon (2017). Encyclopaedia of Islamic spiritual health. Tehran: Shahid Beheshti University of Medical Sciences and Health Services.p 10
  8. Abbasi, Mahmoud, Dehghani, Ghazaleh, and Rezaei, Rahela (2014). "Legal requirements of international documents regarding health and public health and the challenges facing it". Scientific Journal of Medical Organization of the Islamic Republic of Iran, 33(2), pp. 138-146.
  9. Mazaheri Saif, Hamidaza (2017). "Spiritual health from the perspective of Islam". Spiritual Studies Spring and Summer 2017 - Number 25 (pp. 158-125)
  10. Abul Qasimi, Mohammad Javad (2015). "A way towards developing spiritual health criteria from the perspective of revelation". Journal of Medical History, 29, pp. 17-43
  11. ​​Nowbari, Ali Reza (2017). "Investigation of the concept of spirituality with an emphasis on the recognition of holy spirituality". Spiritual Studies, 25, pp. 65-98
  12. Salarifar, Mohammad Reza. (2017) Family in the attitude of Islam and psychology. Tehran: Department and University Research Institute. p 13
  13. Bagheri, Khosrow (1388). A new look at Islamic education. Tehran: School Publications. Vol 2. P 90
  14. Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Alkafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie.vol 2. p 164
  15. Holy Quran. 16:36
  16. Nejati, Mohammad Osman (1988). Quran and psychology. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation. P 385
  17. Holy Quran. 16:97
  18. Holy Quran. 2:128
  19. Holy Quran. 39:29
  20. Holy Quran. 16:96
  21. Ahmadi, Ali Asghar (2016). Psychology of relationships within the family. Tehran: Perkas. P 17
  22. Holy Quran. 20:24
  23. Salarifar, Mohammad Reza (2018). Couple therapy with Islamic approach. Qom: University and District Research Institute. P 224
  24. Yaqoubi, Abulqasem et al. (2014). "Metaanalysis of the relationship between religious orientation and mental health". Educational Measurement Quarterly, 6(21), pp. 113-130
  25. Holy Quran. 39:29
  26. Holy Quran. 6:163
  27. Holy Quran. 4:40 and 10:44
  28. Salarifar, Mohammad Reza (2018). Couple therapy with Islamic approach. Qom: University and District Research Institute. P 225
  29. Holy Quran. 49:14
  30. Holy Quran. 14:27
  31. Holy Quran. 48:4
  32. Ibn Tavus, Ali Ibn Musa (1997). Iqbal al-Amal Tehran: Darul Kitab al-Islamiya. Vol 3. P 336
  33. Kayani, Ahmadreza, Khakdal, Saeed, Qamari Kivi, Hossein and Jamshidian Naini, Yasman. (2017). The effectiveness of short-term family therapy based on the sense of coherence and cognitive regulation of emotions in incompatible couples. Clinical Psychology and Counseling Research, 8(1), pp. 20-5
  34. Holy Quran. 6:79
  35. Ibn Abi Jumhor (1982) Awali Al-Leali al-Aziziyah fi Al-Ahadith Al-Diniya. Qom: Seyyed al-Shohada Institute. Vol 4. P 132
  36. Holy Quran. 33:3 and 65:3
  37. Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Al-kafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie.vol 2. p 62
  38. Yaqoubi, Abulqasem et al. (2014). "Metaanalysis of the relationship between religious orientation and mental health". Educational Measurement Quarterly, 6(21), pp. 113-130
  39. Heydari, Mojtabi (2016). Religiosity and family satisfaction. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute. P 34 and Rezapour Mirsaleh, Yaser (2014). The relationship between faith in God's presence in married life and couples' satisfaction: Investigating the mediating role of religious coping methods. Quarterly Journal of Applied Psychological Research, 1 (6th year), pp. 173-192
  40. Holy Quran. 11:42
  41. Tabarsi, Fazl bin Hassan (1993). Majma al-Bayan fi Tafsir al-Qur'an. Edited by: Yazidi Tabatabayi, Fadlullah and Rasouli, Hashem. Tehran: Nasser Khosrow. Vol 5. P 249
  42. Holy Quran. 11:45
  43. Fakhr Razi, Muhammad bin Omar (1999). Al-Tafsir Al-Kabeer (Keys of the Secret). Beirut: Dar ihya al-torath al-arabee. Vol 17. P 351
  44. Howeizi, Abdul Ali bin Juma (1994). Noor al-Saghaleen. Qom: Ismailian. Vol 2. P 363
  45. Tabatabayi, Mohammad Hossein (2011). Al-Mizan in Tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Alami Publishing House. Vol 10. P 229
  46. Holy Quran. 31:13
  47. Sadeghi Tehrani, Muhammad (1985). Al-Furqan fi tafseer al- Qur'an be al-Qur'an and al- Sunnah. Qom: Islamic culture. Vol 23. P 224
  48. Holy Quran. 2:132
  49. Fadlullah, Muhammad Hossein (1998). Men vahye al-Qur'an. Beirut: Dar al-Malak. Vol 3. p 42
  50. Holy Quran. 21:90
  51. Ibn Baboyeh, Muhammad bin Ali. (1997). Al-amali. Tehran: Ketabchi.p 235
  52. Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Al-kafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie.vol 2. p 212
  53. Sharif al-Razi, Muhammad bin Hossein (1993). Nahj al-Balagha. Research: Saleh, Sobhi. Qom: Dar Hijra. P 400
  54. Sharif al-Razi, Muhammad bin Hossein (1993). Nahj al-Balagha. Research: Saleh, Sobhi. Qom: Dar Hijra. P 430
  55. Horr Amili, Muhammad bin Al-Hassan (1988). Wasail al-sheea. Qom: Al Bayt Foundation. Vol 20. P 43 and Ibn Baboyeh, Muhammad bin Ali (1985). Man la yahzor al-faqeeh. Beirut: Al-Alami Publishing House. Vol 3. P 385
  56. Holy Quran. 39:36 and Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Al-kafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie.vol 6. p 3
  57. Nouri, Hossein bin Mohammad Taqi. (2003). Mustardak al-Wasail. Qom: Ismailian. Vol 14. P 173 and Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Al-kafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie. . vol 5. p 330
  58. Holy Quran. 6:151
  59. Holy Quran. 33:3
  60. Alousi, Mahmoud bin Abdullah (1994). Rooh al-maanee. Beirut: Dar al-Katb al-Elamiya. Vol 3. P 158
  61. Zubeidi, Morteza (1994). Taj al-Arus in the description of al-Qamoos. Research: Shiri, Ali. Beirut: Dar al-Fakr. Vol 15. P 786
  62. Ibn Ashour, Muhammad Tahir (1420 A.H.). Tafsir al-Tahrir and al-Tanweer. Beirut: Arab History Institute. Vol 9. P 18
  63. Ibn Baboyeh, Muhammad bin Ali (1982). Maanee al-akhbar. Qom: The Islamic Publications Office of the Madrasin Community.p 261
  64. Holy Quran. 12:92
  65. Holy Quran. 25:77
  66. Holy Quran. 25:74
  67. Holy Quran. 21:90
  68. Holy Quran. 20:32
  69. Muzaffar, Mohammad Reza, (1373). Osool al-feqh. Qom: Ismailian Institute. Vol 1. P61
  70. Holy Quran. 19:55
  71. Majlesi, Mohammad Baqir (1989). Bihar al-Anwar al-Jamaa ledorar Al-akhbar al-Imaam al-Athar, Beirut: Dar ihya al-torath al-arabee. Vol 16. P 203
  72. Horr Amili, Muhammad bin Al-Hassan (1988). Wasail al-sheea. Qom: Al Bayt Foundation. Vol 3. P 12
  73. Koleini, Muhammad bin Yaqoob (1986). Al-kafee. Tehran.Dar al-ktoob al-Islamie.vol 2. p 610
  74. Ibn Quluyeh, Jafar bin Muhammad, (1978). Camel Al-Ziyarat. Research: Amini, Abdul Hossein. Najaf Ashraf: Dar al-Mortazawieh. P 74
  75. Holy Quran. 28:77
  76. Tabatabayi, Mohammad Hossein (2011). Al-Mizan in Tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Alami Publishing House. Vol 16. P 76
  77. Holy Quran. 52:21
  78. Dailami, Hassan bin Muhammad (1992). Ershad al-qoloob. Qom: Al-Sharif al-Razi and Ibn Abi Jumhor (1982) Awali Al-Leali al-Aziziyah fi Al-Ahadith Al-Diniya. Qom: Seyyed al-Shohada Institute. Vol 1. P 267
  79. Majlesi, Mohammad Baqir (1989). Bihar al-Anwar al-Jamaa ledorar Al-akhbar al-Imaam al-Athar, Beirut: Dar ihya al-torath al-arabee. Vol 73. P 154
  80. Holy Quran. 66:6
  81. Holy Quran. 31:16
  82. Holy Quran. 63:9
  83. Holy Quran. 2:132
  84. Tabarsi, Hassan bin Fazl (1991). Makaram al-Akhlaq. Qom: Al-Sharif Al-Radi. P 213
  85. Harani, Ibn Shuba (1382). Tohf al-Aqool on Aal al-Rasul (peace be upon them), vol 1, p 201
  86. Kochzada, Maryam. (2019) "The concept of hereafterism, how to realize it in the individual and how to promote it in the society". "Quran and Psychology" conference, 1st session, pp. 670-685
سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت
دوره 8، شماره 2
تابستان 1403
صفحه 408-422