سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

اثربخشی بسته آموزشی بلوغ عاطفی مبتنی بر پایه آیات قرآنی و روایات اسلامی بر رفتارهای اجتماعی مطلوب دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سجاد محمدی 1
احمد صادقیان 2
ابوالقاسم عاصی مذنب 2
سعید وزیری 3
1 دانشجوی دکترای مشاوره، گروه مشاوره، واحد یزد، دانشگاه آزد اسلامی، یزد، ایران
2 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
چکیده
هدف: پژوهش حاضر باهدف طراحی و تدوین بسته آموزشی بلوغ عاطفی مبتنی بر آیات قرآنی و روایات اسلامی و اثربخشی آموزش آن بر رفتارهای اجتماعی مطلوب دانش‌آموزان مقطع دوم متوسطه انجام شد.
مواد و روش‌ها: روش پژوهش نیمه تجربی/ نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌­آزمون و گروه کنترل با پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع دوم متوسطه شهر اصفهان در سال تحصیلی 1402- 1401 بودند. نمونه پژوهش شامل 80 نفر از دانش‌آموزان (40 نفر پسر و 40 نفر دختر) به روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای اﻧﺘﺨﺎب و در دو گروه (20 نفر آزمایشی و 20 نفر کنترل) در دختران و نیز دو گروه (20 نفر آزمایشی و 20 نفر کنترل) در پسران به روش نمونه‌گیری تصادفی جایگزین شدند. گروه آزمایش تحت 10 جلسه 90 دقیقه­ای گروه‌درمانی حضوری بلوغ عاطفی مبتنی بر پایه آیات قرآنی و روایات اسلامی قرار گرفتند؛ اما گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماند. میزان نسبت شاخص روایی محتوا (CVI) بسته‌ آموزشی توسط متخصصین تعیین و توافق تخصصی معادل 88/0 به دست آمد. گروه کنترل هیچ‌گونه آموزشی دریافت نکرد. میزان رفتارهای اجتماعی مطلوب شرکت‌کنندگان در این پژوهش توسط پرسشنامه رفتارهای اجتماعی مطلوب کارلو و همکاران (۲۰05) سنجیده شد. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از تحلیل واریانس با اندازه‌های مکرر و تحلیل کوواریانس چند متغیره با SPSS ورژن 25 استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش بلوغ عاطفی مبتنی بر پایه آیات قرآنی و روایات اسلامی برافزایش رفتارهای اجتماعی مطلوب و ابعاد آن (ناشناس، نوع‌دوستانه و جمعی، هیجانی، متابعت آمیز و بحرانی) در دانش‌آموزان دختر و پسر اثربخش بود و اثرات آموزش‌ها در مرحله پیگیری نیز باقی‌مانده است (01/0>P). همچنین، گروه پسران دریافت‌کننده آموزش در مرحله پیگیری نسبت به پس‌آزمون تنها در بهبود بعد رفتارهای هیجانی بهتر از دختران گروه آزمایش بوده‌اند (01/0>P).
نتیجه‌گیری: می‌توان نتیجه گرفت که آموزش بلوغ عاطفی مبتنی بر پایه آیات قرآنی و روایات اسلامی می‌تواند افزایش رفتارهای اجتماعی مطلوب دانش‌آموزان متوسطه دوم را در پی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها
آیات قرآنی
بلوغ عاطفی
روایات اسلامی
رفتارهای اجتماعی مطلوب
  1. Ibn Manzur, Muhammad bin Makram. Arabes Tong. Beirut: Dar Al-Fikr, 1414BC, p.468.
  2. Sharif Razi, Muhammad bin Al-Hussein. Nahj al-Balagha. Qom: Hejrat, 1414 AH, P. 112.
  3. Carlo G, Randall, BA.  The development of a measure of prosocial behaviors for late adolescents. Journal of Youth and Adolescence. 2002;31: 31-44.
  4. Behzadmanesh S, Javadian S, Zareei Mahmodabadi H. Survey the Effect of Cognitive Behavioral Group Therapy to Improve Prosocial Behavior of High School Female Students in City of Yazd. Socialworkmag. 2016; 5(3):31-40. (Persian)
  5. Mollahoseini AH, Madi MA, Sajadian I. Effectiveness of Favorable Academic Social Behaviors Training on the Academic Self- Handicapping and Academic Stress of Secondary High School Male Students. medical journal of mashhad university of medical sciences.2021;63(6):2197-2209. (Persian)
  6. McKinley M, Carlo G. Two sides of the same coin? The relations between prosocial and physically aggressive behaviors. Journal of Youth and Adolescence,2009;36:337-349.
  7. Damari B, Emami Razavi S H, Hajebi A, Elahi E. The Pro-Social Behaviors: Necessity of the Promotion of Social Health of Iranians. Sjsph. 2021;19 (2):123-136. (Persian)
  8. Eisenberg N, Fabes RA. Prosocial development. In Damon W. (Series ed.) and Eisenberg, N. (Vol. ed.), Handbook of Child Psychology, Vol. 3: Social, Emotional, and Personality Development (5th edn.). Wiley, New York.2006; pp.701–778.
  9. Zhou Q, Eisenberg N, Losoya SH, Fabes RA, Reiser M, Guthrie IK, et al. The Relations of parental warmth and positive expressiveness to children’s empathy-related responding and social functioning: A longitudinal study. Child Development,2002; 73(3):893-915.
  10. Biswas S. A Study on Emotional Maturity of Students of Higher Secondary School. International Journal of Innovative Research in Engineering & Multidisciplinary Physical Sciences.2018;6(4):6-11.
  11. Rifqiawati I,  Saputri YA,  Oktaviani H,  Nurrohmah S, Handayani TA. The Students' Emotional Maturity and Learning Motivation through Distance Learning During Covid-19 Outbreak.,. Journal Scientific Statement. 2021;1(1).
  1. Rafeedali E. Influenceof self-conseptandemitional maturityon leadership Behaviorofsecondary schools Headsin Kerala, India. European Journal of Education Studies.2017;8(11):11-19.
  1. Rai D, Khanal YK. Emotional Intelligence and Emotional Maturity and their relationship with Academic Achievement of College Students in Sikkim. International Journal of Education and Psychological Research. 2017;6(2):1-5.
  2. Rafiepoor A, FarhadTuski L, Yarahmadian M, Farahani S,  Dabiri S. Predicting Social, Emotional and Academic Adjustment of Shahed School Students Based on Emotional Maturity and Distress Tolerance. Military Psychology. 2021;12(46):41-56. (Persian)
  3. KiranSaimons S, Nath Dutta A Dey S. Effect of emotional maturity on self- concept of adolescents – a study. International Journal of Advanced Research (IJAR).2017;4(12): 2215-2222.
  4. Joy M, Mathew A. Emotional Maturity and General Well-Being of Adolescents. Journal of Pharmacy. 2018;8(5):01-06.
  5. Sharma B. Adjustment and emotional maturity among first year college students. Pakistan journal of social and clinical psychology.2014;10(2):32-37.
  6. Saeedi GB, Mahmoudi AH, Sarjalouni F. Researching the education of emotions from the perspective of Imam Ali (AS), thesis. Master's degree, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch. 2012.
  7. Hashminiya M. Desirable social behavior in Alevi education and way of life. Farhangian University, Scientific Quarterly Journal of Research in History Education.2019;1(3):44.
  8. Ebrahimi T, Shahroudi MR, Sadeghpour HK. Principles of teaching based on verses and traditions. Pouyesh in Humanities Education.2018;4(12):13-30. (Persian)
  9. Shirzad A,  kaviany M. Ways to strengthen the motivation for good behavior in Quranic verses and Islamic traditions. Revelatory Ethics.2020;9(2):59-80. (Persian)
  10. Kohzad F, Saeedi GB. The role of emotional behaviors in the Islamic education of children from the perspective of the Qur'an and Sunnah, non-governmental master's thesis, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch. 2014. (Persian)
  11. Bhutto BA, Qavami S, Heydarifar M. A comparative study of the educational methods of the great Prophet (pbuh) from the perspective of the Quran and Sunnah, public master's degree Jamia Al-Mustafa Al-Alamiya University - Faculty of Theology and Islamic Studies. 2009. (Persian)
  12. Motiei MH, Naderi I. The role of emotional behaviors in the Islamic upbringing of children and adolescents from the perspective of the Qur'an and Hadith. Dar al-Hadith Scientific and Cultural Institute. 2008. (Persian)
  13. Zidkova R, Glogar P, Polackova Solcova I, PvanDijk J, Kalman M, Tavel P, Malinakova, K. Spirituality, Religious Attendance and Health Complaints in Czech dolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health.2020;17(7):23-39.
  14. Brahman M,  Moosivand M. Relationship between Social Competence, Heresy and School Welfare: The Mediating Role of Adolescents' Emotional and Moral Maturity in Schools. Educational Psychology.2021;17(59):175-212. (Persian)
  15. Makarem Shirazi N. Interpretation of growth. Tehran: Dar Al-Kutub Al-Islamiyyah. 2012.
  16. Cory G, Cory MS, Kalan  P,Russell M. Theory and practice of counseling and psychotherapy – Hardcover Corey, Gerald. Translated by Baqer Sanai, Tehran: Ba'ath.2021. (Persian)
  17. Gall M, Walter B, Joyce G. Educational Research: an Introduction; Vol. 1, 1 st Ed., Tranlated by: Ahmadreza Nasr, Hamidreza Arizi, Mahmoud Abolghasemi et al; Tehran: University of Shahid Beheshti Publishing.2008; P. 616. (Persian)
  18. Kajbaf MB, Sajadian I, Nouri A. Examining the factor structure, validity and reliability of the Prosocial Tendencies scale among students. Journal of Evolutionary Psychology.2010; 21(38):110-118. (Persian).
  19. Amirpour B, Derakhshan N, Mohammady F. Investigating Tendency to Pro-Social Behaviors in the Context of Individual Development in Red Crescent and Non-Member Students. Journal of Social-Economic Development Studies.2023;1(1):177-199. (Persian)
  20. Kalaiselvan S, Maheswari K. A study on emotional maturity among the post graduate students. Journal of Humanities and Social Science.2016;21(2):32-34.
  21. Wasila C. Explaining the basics of the principles and methods of emotional education based on the teachings of the Qur'an, master's thesis on the history of philosophy, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Isfahan Islamic Azad University (Khorasgan). 2015. (Persian)
  22. Zila0i P. The effect of moral intelligence training on desirable social behaviors of elementary school students in Flowerjan schools in Isfahan city. Master's Thesis of Educational Sciences, Farhangian University of Isfahan. 2019. (Persian)
  23. Omidian M, Taherifard A. The Investigation into the Effectiveness of Group Counseling by Means of Monotheistic Integrated Therapy on the Male Prisoners' Adaptation. Studies in Islam and Psychology. 2015;8(15):127-144.
  24. Yeganeh T. The relationship religious orientation with emotional maturity and self–regulation in adolescents. Tabriz: Tabriz University;2013. (Persian)
سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت
دوره 8، شماره 2
تابستان 1403
صفحه 270-288