هدف: امروزه پیمان‌شکنی در روابط زناشویی به‌صورت نگران‌کننده‌ای به یکی از آسیب‌های اجتماعی پنهان جامعه تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر مطالعه فرایند و شرایط بافتی پیمان‌شکنی در روابط زناشویی بود.
مواد و روش ها: این مطالعه به روش کیفی و با روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل زوج‌های دارای تجربه پیمان‌شکنی در روابط زناشویی در سال 1397 بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، 32 نفر انتخاب شدند. جهت جمع‌آوری اطلاعات از روش مصاحبه نیمه‌ساختار یافته استفاده شد. اطلاعات به روش سیستماتیک در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.
یافته‌ها: تحلیل محتوای اطلاعات به‌دست آمده از مصاحبه‌ها، منجر به شناسایی 10 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی شامل عوامل خطر در زندگی قبل از ازدواج فرد پیمان‌شکن (علل اجتماعی-محیطی قبل از ازدواج)، چگونگی آشنایی با همسر (آشنایی با همسر) و عوامل خطر بعد از ازدواج و در حین زندگی زناشویی (علل اجتماعی-محیطی بعد از ازدواج) در زمینه فرایند شکل‌گیری پیمان‌شکنی در روابط زناشویی و 18 مقوله فرعی و 3 مقوله اصلی شامل عوامل خطر درون‌فردی (عوامل فردی و شخصیتی)، عوامل خطر بین‌فردی (عوامل خانوادگی و اقتصادی) و عوامل خطر عمومی (فرهنگی و اجتماعی) در زمینه شرایط بافتی پیمان‌شکنی در روابط زناشویی شد.
نتیجه‌گیری: با وجود اینکه اکثر افراد، برآورده نـشدن توقعات ازدواج و عدم ارضای نیازهای عاطفی-جنسی در روابط زناشـویی را دلیـل اصـلی پیمان‌شکنی می‌دانستند، اما نباید از تأثیر نگرش‌ها و ویژگی‌هـای فـردی، عوامـل کـلان اجتماعی و تسهیل‌کننده در این زمینه غافل ماند. در واقع، پیمان‌شکنی معلـول چنـد علیتـی است که فرایند شکل‌گیری آن قبل از ازدواج شروع و عوامل فردی، خانوادگی-زناشویی و اجتماعی در بروز آن تأثیرگذار است