هدف: هدف این پژوهش، واکاوی پیشران‌های فرهنگی و اجتماعی خودگردانی مدارس متوسطه اول شهر اهواز به منظور ارائه الگو بود.
مواد و روش ها: روش پژوهش از نوع کیفی بود. در بخش کیفی، به تعیین پیشران‌های خودگردانی مدارس برای ارائه مدل با 18 نفر از خبرگان حوزه خودگردانی مدارس در شهر اهواز با استفاده از رویکرد مصاحبه نیمه ساختار یافته پرداخته شد و نتایج این بخش با روش کدگذاری روش کوربین و اشتراوس (2001) تحلیل و تفسیر گردید که در نهایت به ارائه مدل اولیه پژوهش منجر شد.
یافته ها: یافته‌های این پژوهش در بخش کیفی پیشران‌های خودگردانی مدارس را در پنج پیشران از جمله پیشران‌های اقتصادی(1-جلب مشارکت خانواده ها، نهادها و سازمان ها، 2-حمایت و بودجه دولت، 3-مدیریت هزینه و درآمد و 4-درآمدزایی مدارس)، پیشران‌های سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری (1-تمرکز زدایی2-تعیین حدود اختیارات و مسئولیت‌ها 3-بازنگری، اصلاح و تصویب قوانین)، پیشران‌های امکانات و تجهیزات (1-فضای آموزشی2-تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری)، پیشران‌های دانش و اطلاعات(1-آموزش مدیران و معلمان و ذی نفعان 2-دانش مدیریت آموزشی 3-دانش خبرگان) و پیشران‌های فرهنگی و اجتماعی (1-فرهنگ سازی و آگاهی خانواده‌ها از مسائل آموزشی 2-مسئولیت پذیری عوامل اجرایی 3-استفاده از نهادهای فرهنگی برای آگاهی) شناسایی نمود.
نتیجه گیری: فرهنگ سازی و آگاهی خانواده‌ها از مسائل آموزشی یکی از عناصر اصلی مشارکت والدین در مسائل مدرسه است. مشارکت والدین و ارکان اصلی مدرسه در اداره امور مدرسه موجب نگرش مثبت آن‌ها نسبت به مدرسه و نقش کادر آموزشی در رشد و تربیت فرزندشان می‌شود.