هدف: هدف تحقیق حاضر، مدل یابی معادلات ساختاری ابعاد و مؤلفه های معماری ایرانی-اسلامی دوره معاصر از نگاه معماری(نمونه موردی؛ حرم حضرت معصومه«س») بوده است.
مواد و روش ها: روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بوده است. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه اساتید رشته معماری بوده که حداقل یک طرح معماری اسلامی داشته اند. به شیوه نمونه گیری سرشماری، کلیه اساتیدی که در معماری اسلامی طرح یا مقاله ای داشته اند به تعداد 67 نفر برای تحقیق انتخاب شدند.ابزار تحقیق، پرسشنامه شامل 7 بُعد(ادراک در وحدت، ادراک ملکوتی شدن، ادراک حس تعلق به مکان، ادراک جاودانگی، ادراک هدفمند بودن عالم هستی، ادراک ارتباط با عالم وجود، ادراک با ارزش بودن) و 252 مؤلفه بوده است. با استفاده از نظرات خبرگان و اساتید فن، روایی محتوایی پرسشنامه فراهم شده است.ضریب اعتبار پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ برابر93/0 بدست آمد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از دو سطح آمار توصیفی(فراوانی، میانگین، درصد) و سطح آمار استنباطی(آزمون کولموگوروف- اسمیرنوف برای تعیین نرمال بودن توزیع متغیرهای مورد مطالعه، آزمون همبستگی پیرسون، آزمون مدل معادله ساختاری) استفاده شد.
یافته ها: بطور کلی نتایج تحقیق نشان داد، بین ابعاد نُه گانه(ادراک وحدت، ادراک ارزش بودن، ادراک ملکوتی شدن، ادراک حس تعلق به مکان، ادراک جاودانگی، ادراک معنا، ادراک عالم وجود، ادراک هدفمند بودن عالم هستی، ادراک حیات معقول) و بهبود کیفیت معماری اسلامی با تکیه بر حرم حضرت معصومه(س) در سطح 05/0>P رابطه معنادار بوده است.
نتیجه گیری: همچنین نتایج تحقیق نشان داد، مدل پیشنهادی تحقیق از تناسب نسبتاً مطلوبی برخوردار بوده است.