تعلیم و تربیت انتقادی رویکردی بنیادین به تربیت است که در جست وجوی تغییر ساختار ناعادلانۀ موجود در جامعه با استفاده از رویکردهای دموکراتیک و فعال در یادگیری است. تمرکز آن به جای انتقال دانش بر گفت وگو است و هدفش توانمند سازی افراد و گروه ها برای ایجاد تغییرات اجتماعی است. خاستگاه این رویکرد نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت، جریان های پست مدرن و جامعه شناسی نوین بوده ، از طرف دیگر افکار متفکران آن در واکنش به دیدگاه هایی همچون اثبات گرایی، محافظه کاری و نولیبرالیسم است. محور کانونی الگوی تربیتی این دیدگاه رشد رویه های ضد اقتدارگرایی، رویکردی گفتگویی و تعاملی است، که هدف آن بررسی موضوعات قدرت، نابرابری و ستم است، که از طریق نقدهای سیاسی و اجتماعی زندگی روزمره در برنامه درسی میسر می گردد. پژوهش گر معتقد است تعلیم و تربیت انتقادی دارای یکی از الگوهای مهم تربیت اجتماعی است. لذا در این مقاله با استفاده از روش « تحلیل مفهومی» از نوع « ارزیابی ساختار مفهوم» ساختار مفهومی زیر بنای نظریۀ تعلیم و تربیت انتقادی مورد تحلیل قرار گرفت و با توجه به مبانی، اصول و روش های تربیتیِ تعلیم و تربیت انتقادی، دلالت های آن بر تربیت اجتماعی کشف گردید.