دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی(ره)، تهران، ایران
چکیده
هدف: در قرآن کریم و روایات معصومان(علیهمالسلام) به مسعود و منحوس بودن برخی روزها و شبها اشاره شده است. جبرانگاری در مبارک و یا نامیمون دانستن ایام، آثار مخربی بر روان و سبک زندگی انسان میگذارد. با توجه به عوارض فشارهای روانی برآمده از این اندیشه برای جامعه، در این مطالعه کاربست مفهوم سعد و نحس در آیات و روایات مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روشها: این مطالعه توصیفی_ تحلیلی از محل بررسی آیات 16 سوره مبارکه فصلت، 19 قمر، 3 دخان و 35 رحمن در تفاسیر معتبر شیعه بهویژه تفسیر المیزان علامه طباطبائی و نیز مراجعه به منابع روایی و متون فلسفی و کلامی انجام شد. یافتهها: رابطه معناداری بین انگاره جبر و اختیار با سلامت روانی و سبک زندگی برقرار است. همچنین رابطه معکوس بین مفهوم صحیح برآمده از آیات قرآن و روایات معصومین(علیهمالسلام) در مسأله سعودت و نحوست ایام با اختلال ناامیدی و افسردگی وجود دارد. نتیجهگیری: پس از بررسی کاربرد سعد و نحس در آیات و روایات میتوان چنین بیان کرد که سعد و نحس بودن مربوط به خود روزگار نیست. بلکه میتوان دو صورت را برای مسعود یا منحوس بودن روزگار بیان کرد: نخست، آن نشان از اعمال و اتفاقاتی است که در روزگاری خاص اتفاق افتاده و سبب مبارک و نامبارک شدن آن شده است. به این معنا که در هر روز و شبی که نافرمانی از دستورات الهی صورت پذیرفته باشد آن روز یا شب نحس خواهد بود و اگر اطاعتی از دستور الهی انجام پذیرد آن روز یا شب مبارک و سعد میشود. دوم، هر فرد به نسبت اتفاقی که در روز یا شبی خاص برای او پیش میآید آن روز یا شب برای آن فرد سعد یا نحس است. به این معنا که اگر عذاب الهی بر او نازل شود نحس و اگر رحمت الهی نازل شود سعد خواهد بود. بنابراین برخی از اشارات به سعد یا نحس بودن روزگار جنبه تربیتی دارد و برای توجه داشتن انسانها و عبرتگیری از حوادث گذشته است.