هدف: پژوهش حاضر با عنوان «تحلیل مؤلفه‌های رفتار سیاسی کارگزاران حکومتی بر مبنای قرآن و نهج‌البلاغه» و با هدف سیری تحقیقی در تحلیل مؤلفه‌های رفتار سیاسی کارگزاران حکومتی با شاخص قراردادن قرآن و نهج البلاغه و با رهیافت تاریخی و روش کتابخانه‌ای و اسنادی انجام شد.
مواد و روش ها: از آنجا که منابع مورد استفاده در این تحقیق آیات قرآن، خطبه ها و نامه ها و حکمت های نهج البلاغه و کتب مفسرین است، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. چارچوب نظری این پژوهش بر پنج عنصر اصلی استوار است که مدل مفهومی این پژوهش را تشکیل می‌دهد. اول: شناسایی آفت‌ها و آسیب‌های فراروی حاکمان. دوم: عوامل و روش های تربیت سیاسی و راه های تقویت ویژگی های مثبت کارگزاران. سوم: معیارهای حضرت در انتخاب کارگزاران حکومتی. چهارم: بررسی جلوه هایی از اخلاق سیاسی پیامبر پس از تشکیل حکومت. پنجم: خصوصیات و معیارهای ارزشی و رفتاری کارگزاران.
یافته ها: این پژوهش به نتایج زیر دست یافته است: رفتار سیاسی کارگزاران حکومتی بر نوع قضاوت مردم تاثیرگذار است. آثار و پیامدهای آگاهی و عمل به این مؤلفه‌ها توسط کارگزاران حکومتی دارای آثار و پیامدهایی می باشد. از جمله قرآن کریم به جهت پرداختن به تمام ابعاد زندگی انسان، ارائه اصول و قواعد برای حاکمیت بهتر را فروگذار نکرده است و با بیان مثال‌هایی در قرآن ارائه طریق نموده است. نیز امامان معصوم (علیهم‌السلام) هم که قرآن ناطق هستند، به این موضوع پرداخته‌اند. و انسان معاصر تا اندازه زیادی می‌تواند از مؤلفه‌های تربیتی قرآن و نهج البلاغه برای اداره حیات سیاسی‌اش در حال و آینده بهره ببرد. امیرالمؤمنین حضرت علی(علیه‌السلام) به عنوان بهترین جامعه‌شناس در مدت کوتاه اما موفق و پربار حکومت عدل خویش، همواره طی ارسال نامه‌هایی به کارگزاران حکومتش،  به بهترین وجه به ارشاد ایشان، جهت ارتقاء آگاهی و بالا بردن سواد سیاسی‌شان توجه داشته‌اند.
نتیجه گیری: هرچه جامعه آگاه‌تر باشد مسئولین کارآمدتر انتخاب می‌کنند و تربیت‌یافتن صحیح دو گروه مردم و حکومتی آن در بعد سیاسی پیامدها و تأثیرات دو سویه دارد. کارگزاران باید سعی کنند کمتر مردم را موعظه نمایند و برای رفع مشکلات به صورت عملی وارد میدان شوند. لکن با ریل‌گذاری در سبک زندگی مردم و سرلوحه قراردادن اخلاق و منش شهدا، برنامه‌ها و وظایف خود را به طریق مطلوب اجرا نمایند. دولت باید در دانشگاه‌ها به ایجاد رشته‌هایی بپردازد که به طور خاص به تربیت عنصرهای مسئول جهت به‌دست‌گیری کرسی‌های حکومتی مبادرت ورزد. اینکه یک نفر یا چند نفر بیایند و مسئولیتی به‌عهده بگیرند بدون اینکه حتی آشنا با اصول و قواعد در زمینه سیاست باشند، با اهداف ایجاد دولت و حکومت صالح و کارآمد مغایرت دارد.