زمینه و هدف: تمایز ناکافی میان خشم، پرخاشگری، کظم غیظ و سرکوب هیجان و نیز عدم پیوند شفاف میان آیه، کد و مقوله، ارزیابی الگوهای قرآنیِ خشم را دشوار کرده است. پژوهش حاضر با هدف ساخت الگویی با شواهد مناسب از محرک‌ها، زمینه‌ها، راهبردهای تنظیم و نتایج خشم انسانی در قرآن انجام شد. روش: طرح پژوهش، تحلیل کیفی متن با بهره‌گیری از کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود. پیکره شامل ۲۰ واحد معنایی بود: ۱۲ واحد دارای نشانگر واژگانی مستقیمِ غضب، غیظ، سخط یا کظم و ۸ واحد زمینه‌ایِ راهبردهای تنظیم. متن آیات و توضیحات ذیل آن‌ها در تفسیر المیزان، تسنیم و نمونه به‌صورت تطبیقی بررسی و کدگذاری در ماتریس ساخت‌یافته به‌طور دستی انجام شد. یافته‌ها: پنج محور اصلی حاصل شد: محرک و ارزیابی، زمینه، عوامل تعدیل‌گر، راهبردها و کارکردها/پیامدها. پدیده محوری «تنظیم ارزش‌مدار خشم» نام گرفت. راهبردهای سازگار در دو خانواده درونی - شناختی/معنوی (بازبینی انگیزه، کظم غیظ، صبر و استعاذه) و رفتاری - رابطه‌ای (پاسخ متناسب، عفو، پاسخ احسن، احسان و گفتار آرام) سازمان یافتند. خودمحوری، تعصب، خصومت و تداوم شناختی خشم، مسیر ناسازگار را شکل دادند. نتیجه‌گیری: قرآن دو ماهیت مستقلِ «خشم خوب و بد» معرفی نمی‌کند؛ بلکه یک هیجان طبیعی را در دو مسیر تنظیم‌شده و تنظیم‌نشده نشان می‌دهد. کظم غیظ نیز با سرکوبِ صرف یکسان نیست، زیرا در سیاق قرآنی با عفو و احسان ادامه می‌یابد. الگوی حاصل برای نظریه‌پردازی و طراحی پژوهش‌های آموزشی سودمند است، اما به دلیل نبود کدگذار مستقل و ماهیت متنی داده‌ها، برای ادعای اثربخشی بالینی به آزمون تجربی نیاز دارد.