سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

طراحی الگوی تربیتی-اموزشی مبتنی بر مهارت های خانواده در برنامه درسی متوسطه دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فسلفه تعلیم و تربیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم تربیتی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم تربیتی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: با توجه به اهمیت آموزش مهارت‌های خانواده درارتقای سبک زندگی اسلامی ونقش آن درتربیت تمام‌ساحتی دانش‌آموزان، پژوهش حاضر باهدف آسیب‌شناسی محتوای آموزش خانواده در برنامه درسی و ارائه الگوی تربیتی ـ آموزشی برای دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم انجام شد.

روش بررسی: این پژوهش از نظر محیط میدانی و از حیث هدف کاربردی است. رویکرد تحقیق آمیخته و از نوع اکتشافی بوده است. در بخش کیفی، با بهره‌گیری از روش دلفی اکتشافی و استفاده از نظر متخصصان و صاحب‌نظران حوزه مربوط، مؤلفه‌ها و سنجه‌های پژوهش استخراج گردید.در بخش کمی،جامعه آماری شامل 770 نفر بود که بر اساس جدول مورگان 260 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند.برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 24 و PLS استفاده شد.

یافته‌ها:نتایج نشان داد بعد سیاست‌های آموزش خانواده با سهم 34 درصد،آماده‌سازی معلمان و زیرساخت‌ها 28 درصد، طراحی،اجرا و ارزشیابی مطلوب آموزش خانواده 25 درصد، و تبیین مطلوب اهداف آموزش خانواده 21 درصد در ارتقای محتوای آموزش خانواده تأثیرگذارند.همچنین 33 نقطه‌ضعف در آموزش مهارت‌های خانواده شناسایی شد که در الگوی تربیتی ـ آموزشی ارائه‌شده پوشش داده شده‌اند.یافته‌ها نشان داد که مجموعه ابعاد شامل تبیین مطلوب اهداف، سیاست‌های آموزش خانواده، آماده‌سازی معلمان و زیرساخت‌ها،و طراحی، اجرا و ارزشیابی مناسب محتوای آموزش خانواده، در کنار متناسب‌سازی راهبردهای آموزشی، به‌طور هم‌زمان توانستند ۹۹ درصد از تغییرات مربوط به آموزش ترکیبی را تبیین کنند.

نتیجه‌گیری: توجه به سیاست‌های کلان آموزشی در زمینه آموزش خانواده و به‌کارگیری الگوی تربیتی ـ آموزشی پیشنهادی می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای محتوای برنامه درسی و تحقق تربیت تمام‌ساحتی دانش‌آموزان داشته باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. ابطحی، س، ح ؛ جعفری نیا، ش. (1388). طراحی الگوی سنجش اثربخشی سیستم آموزش، فصل‌نامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین، 1(4)، 46-25.
  2. اسفیجانی، ا. (1397). بررسی تأثیر آموزش ترکیبی بر عملکرد تحصیلی و رضایت دانشجویان، فصلنامه رویکردهای نوین آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، 13(1)، 45-66.
  3. آقازاده، م. (13900). راهنمای روش‌های نوین تدریس، تهران: نشر آییژ.
  4. باقری مجد روح اله، شاهی سکینه، مهرعلیزاده یداله (1392). چالش‌های توسعه آموزش الکترونیکی در نظام آموزش عالی (مطالعه موردی دانشگاه شهید چمران اهواز). مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی. ۶ (۱۲): ۱۳-۱.
  5. البدوی، امیر و علی‌جانی، فرزانه. (1387). آیا یادگیری الکترونیکی بهره‌وری کارکنان را افزایش می‌دهد؟ شریف، 43، 37-31.
  6. براری، ن؛ اعلامی، ف؛ رضایی‌زاده، م؛ خراسانی، ا. (1398). ارزشیابی از اهداف سطوح عالی یادگیری در محیط‌های یادگیری الکترونیکی (استانداردها و شاخص‌ها). نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه), 12(45), 111-132. doi: 100.300495/jinev.20019.6659200
  7. بنداری، د. (1375). بررسی نقش سیستم ارزیابی عملکرد کارکنان در بهسازی نیروی انسانی، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  8. پور جمشیدی، م. (1394). توانایی پیش‌بینی ترجیحات تعامل بر اساس سبک‌های یادگیری دانشجویان دوره‌های آموزشی مبتنی بر وب. فصلنامۀ روان‌شناسی تربیتی، 39، 12(1)، 48-300.
  9. جان‌نثارکهنه‌شهری، ر؛ قنبر لوقنبرلو، س. (1394). کاربرد نظریة خودتعیین‌گری برای پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، دومین همایش علمی­پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران.
  10. حاجی پور، ن؛ ابوالقاسمی، م؛ قهرمانی، م؛ ساکی، ر. (1394). تبیین مدل بومی مدیریت مدارس متوسطه استان کرمان. پژوهش در نظام آموزشی، 9 (300)، 27- 62.
  11. حدادیان، ا. (13900). ارزیابی وضعیت آموزش الکترونیکی کشور در عصر جهانی‌شدن. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 2(4), 117-148.
  12. حمیدی، م. (1383). یگانگی روش در پژوهش و آموزش. فصلنامه علمی پژوهشی علوم انسانی، 11(39)،700-47.
  13. حمیدی، م؛ نجفی جویباری، ل. (1399). الگوی توسعه ورزش تربیتی در آموزش‌وپرورش در زمان بروز بحران‌های بهداشتی: مطالعه موردی پاندمی کووید 19. پژوهش در ورزش تربیتی، 8 (200) 8، 17-32.
  14. خصالی، ط. (1385). چگونگی برنامه‌ریزی آموزشی کارکنان در سازمان‌ها، فصل‌نامه آموزشی و پژوهشی مدیریت فردا، 4(15 و 16)، 1009-1003.
  15. خوارزمی، ا؛ کارشکی، ح؛ وشکی، م. (1391). نقش ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی و باورهای شناختی در انگیزه درونی دانشجویان دوره‌های الکترونیکی، فصل‌نامة دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، 4 (4)، 17-9.
  16. داراب، ب؛ منتظر، غ. (1388). ارزیابی میزان آمادگی یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌ها. فناوری آموزش، 4(3)، 1900-181.
  17. رجبی، ح؛ زندی، ب؛ اکرادی، اح؛ شاکری، م. (1396). مطالعه اثر آموزش و تدریس به‌صورت ترکیبی بر یادگیری دانش‌آموزان، مطالعه موردی رشته‌های فنی و حرفه‌ای، نشریه تدریس‌پژوهی، 5(2)، 69-81.
  18. رشیدی ح، موحدین م. (1399). ارائه مدلی برای پذیرش سیستم آموزش الکترونیک در دانشگاه علوم پزشکی قزوین. رشد فناوری. 16 (64)، 62-700.
  19. رضایی، ا (1387). تأثیر ارزشیابی توصیفی بر شناخت و ویژگی‌های روانی - حرکتی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی شهر تهران. فصلنامه علمی پژوهشی نوآوری‌های آموزشی 11، 400.
  20. رضایی، ع، م. (1399). ارزشیابی از آموخته‌های دانشجویان در دوران کرونا: چالش‌ها و راهکارها. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 16 (56)، 179-214.
  21. ریحانی، ا؛ بخشعلی زاده، ش؛ استادی، م. (1391). تأثیر کاربرد نقشه‌های مفهومی بر درک دانش‌آموزان. رویکردهای نوین آموزشی، 7(2)، 52-23.
  22. زارع خلیلی م، فریدونی، ف. (1399). آسیب‌شناسی آموزش مجازی از دیدگاه معلمان دوره ابتدایی؛ مطالعه موردی کیفی. پیشرفت‌های نوین در مدیریت آموزشی. 1(2)، 43-53.
  23. زارع‌بیدکی، م؛ صدری‌نیا، س؛ رجب‌پورصنعتی، ع. (1394). بررسی سامانه‌های مدیریت یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران و چند کشور پیشرفته. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 12(1)، 18–27.
  24. زمانیان، پ، عبدالهی، م. (140000). امکان‌سنجی آموزش ترکیبی در رشته عکاسی دانشگاه پیام نور اصفهان و ارزیابی اثربخشی آن. فصلنامه علمی پژوهشنامه تربیتی، 16(66), 119-1400.
  25. ساجدی، ر؛ خورشیدی، ع؛ حمیدی فر، ف؛ مقدسی، ح؛ محمودی، ا. (1399). ارائه الگوی آموزش الکترونیک برای دانشگاه‌های علوم پزشکی با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد. کومش. ۲۳ (۱): ۴۸-۳۹
  26. سالاری، ض، کرمی، م. (1393). مقایسه تأثیر سه شیوه آموزش الکترونیکی، ترکیبی و حضوری بر واکنش و یادگیری در آموزش صنعتی. رویکردهای نوین آموزشی، 9(2), 27-58.
  27. سعید، ن. (1398). تأثیر یادگیری ترکیبی بر خودتعیین‌گری و اشتیاق تحصیلی دانشجویان. رویکردهای نوین آموزشی، 14(2), 67-86. doi: 100.221008/nea.200200.117216.1372
  28. سواری، ک؛ فلاحی، م. (1396). توسعه و بهبود آموزش و یادگیری از طریق یادگیری ترکیبی، نشریة مطالعات آموزشی نما، 100 (2)،200-26.
  29. سیف، ع. (1393). روانشناسی پرورشی نوین (روانشناسی یادگیری و آموزش). ‏‫چاپ پنجم، تهران: نشر دوران‏.
  30. شاه بیگ، م؛ آقاحسینی، ت؛ کلباسی، ا. (1399). امکان‌سنجی به کارگیری روش یادگیری ترکیبی دانش‌آموزان از دیدگاه مدیران و معلمان مدارس ابتدایی. پژوهش در آموزش ابتدایی، 2(3), 36-49.
  31. شاهولی کوه شوری، ک؛ مرعشی، م؛ فلاحی، پ. (1391). ارائه الگویی بر اساس آموزش ترکیبی، برای رفع چالش به‌کارگیری فناوری در نظام آموزشی ایران، چهارمین همایش ملی آموزش، 27 و 28 اردیبهشت، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
  32. ش‍ع‍اری‌ن‍ژاد، ع ‍، ‌ا. (1382). ان‍دی‍ش‍ی‍دن‌ ب‍ه‌ ج‍ای‌ ح‍ف‍ظ ک‍ردن‌. رش‍د ت‍ک‍ن‍ول‍وژی‌ آم‍وزش‍ی، 157،5-3.
  33. شیوه‌نامه هوشمند سازی مدارس (13900). مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش‌وپرورش ایران.
  34. صالحی عمران، ا؛ سالاری، ض. (1391). یادگیری ترکیبی؛ رویکردی نوین در توسعه آموزش و فرایند یاددهی/ یادگیری. فصلنامه راهبردهای آموزش، 5 (1)، 69-75.
  35. صفا، ل؛ شعبانعلی قفمی، ح. (1385). زنجیره افراد- فرایند- برونداد در آموزش الکترونیک: مدل p3 الکترونیک، مجموعه مقالات اولین اجلاس یادگیری الکترونیکی، دانشگاه زنجان، 159-142.
  36. صیاح، گ؛ درخشان فرد، س. (1398). عوامل بازدارنده استفاده از آموزش الکترونیک از دیدگاه دانشجویان در دانشگاه علوم پزشکی ارومیه. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. ۱۹ (1): ۳۸۰-۳۷۱
  37. ضرابیان، ف. (1396). تأثیر روش یاددهی-یادگیری ترکیبی بر یادگیری و علاقه به درس آناتومی در دانشجویان علوم پزشکی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 100(1)، 95-1008.
  38. طرخان، ر؛ مصطفوی، ز. (1399). ارائۀ چهارچوب مفهومی برای تسهیل روند تعامل در محیط یادگیری الکترونیکی با استفاده از روش فراترکیب. رویکردهای نوین آموزشی، 15(2), 113-136. doi: 100.221008/nea.20021.116797.1365
  39. ظریف صنایعی، ن. (1389). بررسی معیارهای کیفیت و اثربخشی یادگیری الکترونیکی در آموزش عالی. مدیا. 1(3)، 32-24.
  40. عباسی، ف؛ حجازی، ا؛ حکیم زاده، ر. (1399). تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از فرصت‌ها و چالش‌های تدریس در شبکه آموزان (شاد): یک مطالعه پدیدارشناسی، فصلنامه تدریس پژوهی، 8 (3)، 1-24.
  41. عبدالله‌زاده، ع. (1392). مقایسه کارایی دوره یادگیری ترکیبی با دوره‌های یادگیری الکترونیکی و حضوری در درس ریاضی در میان دانش‌آموزان دختر و پسر سال اول دبیرستان شهرستان اردبیل. فصل‌نامة اندیشه‌های نوین تربیتی، 9(2)، 65-84.
  42. عجم، ع؛ جعفری ثانی، ح؛ اکبری یونگ، م. (1396). طراحی الگوی برنامه درسی آموزش ترکیبی برای نظام آموزش عالی بر اساس الگوی آکر، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 14 (2)، 1-16.
  43. عزیزی علویجه، ا؛ ضرابیان، ف. (1397). بررسی دو روش یاددهی-یادگیری ترکیبی (مبتنی بر شبکه و سیار) بر یادگیری مفاهیم تعلیمات اجتماعی، فصل‌نامة اندیشه‌های نوین تربیتی، 14(3)، 42-55.
  44. عمادی، ر؛ آهوخش، ن. (1394). آموزش به شیوه ترکیبی و متداول و بررسی تأثیر آن بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان. راهبردهای شناختی در یادگیری، 3 (5)، 58- 72.
  45. غفوری فرد، م. (1399). رونق آموزش مجازی در ایران؛ توان بالقوه‌ای که با ویروس کرونا شکوفا شد. آموزش در علوم پزشکی، 200، 33-34.
  46. فتحی آذر، ا. (۱۳۸۷). روش‌ها و فنون تدریس. تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
  47. فرج‌اللهی، م؛ حقیقی، ف. (13900). سنجش برخط آموزشی: راهبردی نوین و امکان‌پذیر برای ارزیابی یادگیری برخط. مجله دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، 4، 33-24.
  48. فردانش، ه؛ شیخی فینی، ع. (1381). درآمدی بر سازنده‌گرایی در روانشناسی و علوم تربیتی، فصلنامه علمی – پژوهشی علوم انسانی دانشگاه‌الزهرا (س)، 12 (42)، 145- 125.
  49. فردانش، ه؛ کرمی، م. (1386). شناسایی الگوی طراحی برنامه درسی مطلوب برای آموزش‌های صنعتی. فصل‌نامه مطالعات برنامه درسی، 3(8)، 131-1006.
  50. فرزانه، ج. (1392). بررسی مشکلات نظام آموزش از راه دور در فرایند تعلیم و تربیت مؤسسات و مراکز آموزش عالی: چالش‌ها و راهکارها. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 7(23), 241-261.
  51. فناخسرو، م، نورآبادی، س. (1398). تأثیر آموزش ترکیبی مبتنی بر هوش‌های چندگانه بر میزان یادگیری. مجله ایرانی آموزش از دور، 1(4), 39-48. doi: 100.300473/idej.20019.6126
  52. قربانخانی، م؛ صالحی، ک. (1395). بازنمایی چالش‌های آموزش مجازی در نظام آموزش عالی ایران: مطالعه‌ای با روش پدیدارشناسی. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. 7(2)، 123-148.
  53. کرامتی، م؛ حسینی، ب (1387). تأثیر یادگیری مشارکتی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس فیزیک. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، ۲، 165-127.
  54. نیک‌اندیش، م؛ رزقی شیرسوار، ‌ه. (1394). بررسی تأثیر یادگیری ترکیبی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس ریاضی، مجلة پژوهش‌های نوین در ریاضی (علوم پایه سابق)، 1(4)، 25-400.
  55. وحدانی، م؛ رضا سلطانی، ن؛ جعفری، م. (140000). طراحی الگوی پداگوژیکی برای پیاده‌سازی اهداف برنامه درس تربیت‌بدنی، پژوهش در ورزش تربیتی، 9(22)، 17-46.
  56. هداوند، س؛ کاشانچی، ع. (1392). عوامل مؤثر بر یادگیری الکترونیکی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. 6(2)، 93-89.
  57. آقازاده، م. (1390). راهنمای روش‌های نوین تدریس، تهران: نشر آییژ.
  58. ابطحی، س، ح ؛ جعفری نیا، ش. (1388). طراحی الگوی سنجش اثربخشی سیستم آموزش، فصل‌نامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین، 1(4)، 46-25.
  59. اسفیجانی، ا. (1397). بررسی تأثیر آموزش ترکیبی بر عملکرد تحصیلی و رضایت دانشجویان، فصل‌نامة رویکردهای نوین آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه اصفهان، 13(1)، 45-66.
  60. البدوی، امیر و علی­جانی، فرزانه. (1387). آیا یادگیری الکترونیکی بهره‌وری کارکنان را افزایش می‌دهد؟ شریف، 43، 37-31.
  61. باقری مجد روح اله، شاهی سکینه، مهرعلیزاده یداله (1392). چالش‌های توسعه آموزش الکترونیکی در نظام آموزش عالی (مطالعه موردی دانشگاه شهید چمران اهواز). مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی. ۶ (۱۲): ۱۳-۱.
  62. براری، ن؛ اعلامی، ف؛ رضایی‌زاده، م؛ خراسانی، ا. (1398). ارزشیابی از اهداف سطوح عالی یادگیری در محیط‌های یادگیری الکترونیکی (استانداردها و شاخص‌ها). نشریه علمی آموزش و ارزشیابی (فصلنامه), 12(45), 111-132. doi: 10.30495/jinev.2019.665920
  63. بنداری، د. (1375). بررسی نقش سیستم ارزیابی عملکرد کارکنان در بهسازی نیروی انسانی، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  64. پورجمشیدی، م. (1394). توانایی پیش‌بینی ترجیحات تعامل بر اساس سبک‌های یادگیری دانشجویان دوره‌های آموزشی مبتنی بر وب. فصلنامۀ روان‌شناسی تربیتی، 39، 12(1)، 48-30.
  65. جان‌نثار کهنه‌شهری، ر؛ قنبرلو، س. (1394). کاربرد نظریة خودتعیین‌گری برای پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، دومین همایش علمی­پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران.
  66. حاجی پور، ن؛ ابوالقاسمی، م؛ قهرمانی، م؛ ساکی، ر. (1394). تبیین مدل بومی مدیریت مدارس متوسطه استان کرمان. پژوهش در نظام آموزشی، 9 (30)، 27- 62.
  67. حدادیان، ا. (1390). ارزیابی وضعیت آموزش الکترونیکی کشور در عصر جهانی‌شدن. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 2(4), 117-148.
  68. حمیدی، م؛ نجفی جویباری، ل. (1399). الگوی توسعه ورزش تربیتی در آموزش‌وپرورش در زمان بروز بحران‌های بهداشتی: مطالعه موردی پاندمی کووید 19. پژوهش در ورزش تربیتی، 8 (20) 8، 17-32.
  69. حمیدی، م. (1383). یگانگی روش در پژوهش و آموزش. فصلنامه علمی پژوهشی علوم انسانی، 11(39)،70-47.
  70. خصالی، ط. (1385). چگونگی برنامه‌ریزی آموزشی کارکنان در سازمان‌ها، فصل‌نامه آموزشی و پژوهشی مدیریت فردا، 4(15 و 16)، 109-103.
  71. خوارزمی، ا؛ کارشکی، ح؛ وشکی، م. (1391). نقش ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی و باورهای شناختی در انگیزه درونی دانشجویان دوره‌های الکترونیکی، فصل‌نامة دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، 4 (4)، 17-9.
  72. داراب، ب؛ منتظر، غ. (1388). ارزیابی میزان آمادگی یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌ها. فناوری آموزش، 4(3)، 190-181.
  73. رجبی، ح؛ زندی، ب؛ اکرادی، اح؛ شاکری، م. (1396). مطالعه اثر آموزش و تدریس به‌صورت ترکیبی بر یادگیری دانش‌آموزان، مطالعه موردی رشته‌های فنی و حرفه‌ای، نشریه تدریس‌پژوهی، 5(2)، 69-81.
  74. رشیدی ح، موحدین م. (1399). ارائه مدلی برای پذیرش سیستم آموزش الکترونیک در دانشگاه علوم پزشکی قزوین. رشد فناوری. 16 (64)، 62-70.
  75. رضایی، ع، م. (1399). ارزشیابی از آموخته‌های دانشجویان در دوران کرونا: چالش‌ها و راهکارها. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 16 (56)، 179-214.
  76. رضایی، ا (1387). تأثیر ارزشیابی توصیفی بر شناخت و ویژگی‌های روانی – حرکتی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی شهر تهران. فصلنامه علمی پژوهشی نوآوری‌های آموزشی 11، 40.
  77. ریحانی، ا؛ بخشعلی زاده، ش؛ استادی، م. (1391). تأثیر کاربرد نقشه‌های مفهومی بر درک دانش‌آموزان. رویکردهای نوین آموزشی، 7(2)، 52-23.
  78. زارع‌بیدکی، م؛ صدری‌نیا، س؛ رجب‌پورصنعتی، ع. (1394). بررسی سامانه‌های مدیریت یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران و چند کشور پیشرفته. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 12(1)، 18–27.
  79. زارع خلیلی م، فریدونی، ف. (1399). آسیب‌شناسی آموزش مجازی از دیدگاه معلمان دوره ابتدایی؛ مطالعه موردی کیفی. پیشرفت‌های نوین در مدیریت آموزشی. 1(2)، 43-53.
  80. زمانیان، پ، عبدالهی، م. (1400). امکان سنجی آموزش ترکیبی در رشته عکاسی دانشگاه پیام نور اصفهان و ارزیابی اثربخشی آن. فصلنامه علمی پژوهشنامه تربیتی، 16(66), 119-140.
  81. سالاری، ض، کرمی، م. (1393). مقایسه تأثیر سه شیوه آموزش الکترونیکی، ترکیبی و حضوری بر واکنش و یادگیری در آموزش صنعتی. رویکردهای نوین آموزشی، 9(2), 27-58.
  82. ساجدی، ر؛ خورشیدی، ع؛ حمیدی فر، ف؛ مقدسی، ح؛ محمودی، ا. (1399). ارائه الگوی آموزش الکترونیک برای دانشگاه‌های علوم پزشکی با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد. کومش. ۲۳ (۱): ۴۸-۳۹
  83. سعید، ن. (1398). تأثیر یادگیری ترکیبی بر خودتعیین‌گری و اشتیاق تحصیلی دانشجویان. رویکردهای نوین آموزشی، 14(2), 67-86. doi: 10.22108/nea.2020.117216.1372
  84. سواری، ک؛ فلاحی، م. (1396). توسعه و بهبود آموزش و یادگیری از طریق یادگیری ترکیبی، نشریة مطالعات آموزشی نما، 10 (2)،20-26.
  85. سیف، ع. (1393). روانشناسی پرورشی نوین (روانشناسی یادگیری و آموزش). ‏‫چاپ پنجم، تهران: نشر دوران‏.
  86. شاه بیگ، م؛ آقاحسینی، ت؛ کلباسی، ا. (1399). امکان سنجی به کارگیری روش یادگیری ترکیبی دانش‌آموزان از دیدگاه مدیران و معلمان مدارس ابتدایی. پژوهش در آموزش ابتدایی، 2(3), 36-49.
  87. شاهولی کوه شوری، ک؛ مرعشی، م؛ فلاحی، پ. (1391). ارائه الگویی بر اساس آموزش ترکیبی، برای رفع چالش به‌کارگیری فناوری در نظام آموزشی ایران، چهارمین همایش ملی آموزش، 27 و 28 اردیبهشت، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
  88. ش‍ع‍اری‌ن‍ژاد، ع ‍، ‌ا. (1382). ان‍دی‍ش‍ی‍دن‌ ب‍ه‌ ج‍ای‌ ح‍ف‍ظ ک‍ردن‌. رش‍د ت‍ک‍ن‍ول‍وژی‌ آم‍وزش‍ی، 157،5-3.
  89. شیوه‌نامه هوشمند سازی مدارس (1390). مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش‌وپرورش ایران.
  90. صالحی عمران، ا؛ سالاری، ض. (1391). یادگیری ترکیبی؛ رویکردی نوین در توسعه آموزش و فرایند یادهی/ یادگیری. فصلنامه راهبردهای آموزش، 5 (1)، 69-75.
  91. صفا، ل؛ شعبانعلی فمی، ح. (1385). زنجیره افراد- فرایند- برونداد در آموزش الکترونیک: مدل p3 الکترونیک، مجموعه مقالات اولین کنفرانس یادگیری الکترونیکی، دانشگاه زنجان، 159-142.
  92. صیاح، گ؛ درخشانفرد، س. (1398). عوامل بازدارنده استفاده از آموزش الکترونیک از دیدگاه دانشجویان در دانشگاه علوم پزشکی ارومیه. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. ۱۹ (1): ۳۸۰-۳۷۱
  93. ضرابیان، ف. (1396). تأثیر روش یاددهی-یادگیری ترکیبی بر یادگیری و علاقه به درس آناتومی در دانشجویان علوم پزشکی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 10(1)، 95-108.
  94. طرخان، ر؛ مصطفوی، ز. (1399). ارائۀ چهارچوب مفهومی برای تسهیل روند تعامل در محیط یادگیری الکترونیکی با استفاده از روش فراترکیب. رویکردهای نوین آموزشی، 15(2), 113-136. doi: 10.22108/nea.2021.116797.1365
  95. ظریف صنایعی، ن. (1389). بررسی معیارهای کیفیت و اثربخشی یادگیری الکترونیکی در آموزش عالی. مدیا. 1(3)، 32-24.
  96. عباسی، ف؛ حجازی، ا؛ حکیم زاده، ر. (1399). تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از فرصت‌ها و چالش‌های تدریس در شبکه آموزان (شاد): یک مطالعه پدیدارشناسی، فصلنامه تدریس پژوهی، 8 (3)، 1-24.
  97. عبدالله‌زاده، ع. (1392). مقایسه کارایی دوره یادگیری ترکیبی با دوره‌های یادگیری الکترونیکی و حضوری در درس ریاضی در میان دانش‌آموزان دختر و پسر سال اول دبیرستان شهرستان اردبیل. فصل‌نامة اندیشه‌های نوین تربیتی، 9(2)، 65-84.
  98. عجم، ع؛ جعفری ثانی، ح؛ اکبری یونگ، م. (1396). طراحی الگوی برنامه درسی آموزش ترکیبی برای نظام آموزش عالی بر اساس الگوی آکر، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 14 (2)، 1-16.
  99. عزیزی علویجه، ا؛ ضرابیان، ف. (1397). بررسی دو روش یاددهی-یادگیری ترکیبی (مبتنی بر شبکه و سیار) بر یادگیری مفاهیم تعلیمات اجتماعی، فصل‌نامة اندیشه‌های نوین تربیتی، 14(3)، 42-55.
  100. عمادی، ر؛ آهوخش، ن. (1394). آموزش به شیوه ترکیبی و متداول و بررسی تأثیر آن بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان. راهبردهای شناختی در یادگیری، 3 (5)، 58- 72.
  101. غفوری فرد، م. (1399). رونق آموزش مجازی در ایران؛ توان بالقوه‌ای که با ویروس کرونا شکوفا شد. آموزش در علوم پزشکی، 20، 33-34.
  102. فتحی آذر، ا. (۱۳۸۷). روش‌ها و فنون تدریس. تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
  103. فرج‌اللهی، م؛ حقیقی، ف. (1390). سنجش برخط آموزشی: راهبردی نوین و امکان‌پذیر برای ارزیابی یادگیری برخط. مجله دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، 4، 33-24.
  104. فردانش، ه؛ کرمی، م. (1386). شناسایی الگوی طراحی برنامه درسی مطلوب برای آموزش‌های صنعتی. فصل‌نامه مطالعات برنامه درسی، 3(8)، 131-106.
  105. فردانش، ه؛ شیخی فینی، ع. (1381). درآمدی بر سازنده‌گرایی در روانشناسی و علوم تربیتی، فصلنامه علمی – پژوهشی علوم انسانی دانشگاه‌الزهرا (س)، 12 (42)، 145- 125.
  106. فرزانه، ج. (1392). بررسی مشکلات نظام آموزش از راه دور در فرایند تعلیم و تربیت مؤسسات و مراکز آموزش عالی: چالش‌ها و راهکارها. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 7(23), 241-261.
  107. فناخسرو، م، نورآبادی، س. (1398). تأثیر آموزش ترکیبی مبتنی بر هوش‌های چندگانه بر میزان یادگیری. مجله ایرانی آموزش از دور، 1(4), 39-48. doi: 10.30473/idej.2019.6126
  108. قربانخانی، م؛ صالحی، ک. (1395). بازنمایی چالش‌های آموزش مجازی در نظام آموزش عالی ایران: مطالعه‌ای با روش پدیدارشناسی. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی. 7(2)، 123-148.
  109. کرامتی، م؛ حسینی، ب (1387). تأثیر یادگیری مشارکتی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس فیزیک. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، ۲، 165-127.
  110. نیک‌اندیش، م؛ رزقی شیرسوار، ‌ه. (1394). بررسی تأثیر یادگیری ترکیبی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس ریاضی، مجلة پژوهش‌های نوین در ریاضی (علوم پایه سابق)، 1(4)، 25-40.
  111. وحدانی، م؛ رضا سلطانی، ن؛ جعفری، م. (1400). طراحی الگوی پداگوژیکی برای پیاده‌سازی اهداف برنامه درس تربیت‌بدنی، پژوهش در ورزش تربیتی، 9(22)، 17-46.
  112. هداوند، س؛ کاشانچی، ع. (1392). عوامل مؤثر بر یادگیری الکترونیکی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی. 6(2)، 93-89.
    1. Abu--Sarhan, Z. (20011). Application Of Analytic Hierarchy Process (AHP) In The Evaluation and Selection Of an Information System Reengineering Projects. IJCSNS International Journal of Computer, Science and Network Security, 11(1), 172--177.
    2. Adedoyin, O.B. & Soykan, Emrah, S. (200200). Covid--19 pandemic and online learning: the challenges and opportunities, Interactive Learning Environments, DOI:100.100800/1004948200.200200.18131800.
  113. Adi, S., Fathoni, A. F. (200200). Blended Learning Analysis for Sports Schools in Indonesia. International Journal of Interactive Mobile Technologies (iJIM), 14(12), 149--164.
  114. Al Awamleh, A. (200200). Students Satisfaction on Blended Learning in School of Sport Sciences, Appl Sport Sci, 1, 1--7.
    1. Alfred, P, Rovai, H. M & Jordan, R. (200004) Blended learning and sense of community, university USA, International Review of Reaserch in open and Distance Learning, 5(2),23--42.
    2. Anderson, J. R., & Reder, L. M. (1979). Levels of processing in human memory. Aelaborative processing explanation of depth of processing: incraik. F. M. (Ed). Hillsdale, NY: Erlbaum.
    3. Anderson, T., & Dr on, J. (20012). Learning technology through three generations of technology enhanced distance education pedagogy. European Journal of Open, Distance and E--learnig.
    4. Anstead T, Ginzburg K, Mike K, Belloli R (200004). Using Technology to Further the Dine College Mission. Michigan: University of Michigan Business School. P. 45--48
    5. Bai, Y., li, Z., Zhao, F., Jiang, Y. (200200). Strategies, methods and problems of online education in China during the epidemic. Ninth international conference of educational innovation through technology (EITT), 300--34. IEEE | DOI: 100.11009/EITT500754.200200.00000053.
  115. Belawati, T, & Zuhairi, A. (200007). The Practice of a Quality Assurance System in Open and Distance Learning: A case study at Universitas Terbuka Indonesia (The Indonesia Open University). The International Review of Research in Open and Distance Learning. 8(1). Available from: http://www.irrodl.org/index.php/irrodl/article/view/3400/774.
  116. Bender, L. (200200). Key Messages and Actions for COVID--19 Prevention and Control in Schools. Education UNICEF NYHQ.
  117. Bersin, J. (200004). The blended learning book, best practices, proven methodologies, and lessons learned. CA: Pfeiffer.
  118. Bonk, C. J. & Graham, C. R. (200006); The handbook of blended learning environments: Global perspectives, local designs, San Francisco: Jossey Bass / Pfeiffer.
  119. Bryan, A., & Volchenkova, K. N. (20016). Blended learning: Definition, mdels, implications for higher education. Educational Sciences, 8(2), 24–300.
  120. Cachón--Zagalaz J, Sánchez--Zafra M, Sanabrias--Moreno D, González--Valero G, Lara--Sánchez AJ and Zagalaz--Sánchez ML (200200). Systematic Review of the Literature about the Effects of the COVID--19 Pandemic on the Lives of School Children. Front. Psychol.11:569348. Doi: 100.3389/fpsyg.200200.569348.
  121. Çakiroğlu, Ü, Çebi, A., Bezir, Ç. & Akkan, Y (200009). Views of the instructors through dynamic education content design in web environment. Procedia--Social and Behavioral Sciences, 1(1): 10012--10016.
  122. Cavanaugh, C. (200002). Distance Education Quality: Success factor for resource, practices, and results. USA: Hershy PA, Idea Group Publishing; 171--189.
  123. Cummings, C. D., Mason, D. R., Abshire, S. R., & Borel, D. A. (20015). Learner Interaction in e--learning. International handbook of E--learning, Theoretical Perspectives and Research.
  124. Darling, H. L. (1993). Reframing the school reform agenda: Developing capacity for school transformation. Phi Delta Kappan, 74(100), 752--761.
  125. Delialioglu, O. & yildirim, Z. (200007). Student’s perception on effective dimensions of interactive learning in a blended learning environment. Journal of Education Technology & Society. 100(2): 133--146.
  126. Derouin, R. E. (200005). E--learning in organization.Journal of Management. 31, 9200--9400.
  127. DeRouin, R. E., Fritzsche, B. A., & Salas, E. (200005). E--learning in organizations. Journal of Management, 31(6), 9200--9400.
  128. Di Pietro, G., Biagi, F., Costa, P., Karpiń ski Z., Mazza, J. (200200). The likely impact of COVID--19 on education: Reflections based on the existing literature and international datasets, EUR 300275 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, and ISBN 978--92--76--19937--3, doi: 100.27600/126686, JRC1210071.
  129. Dick, W., & Johnson, B (200007). Evaluation in instructional design: The impact of Kirkpatricks Four Level Model. In R. A. Reiser, Trend and issues in instructional design. New Jersey: Parson Prentice.
  130. Dictionary.cambridge.org (20018).blended learning Meaning in the Cambridge English Dictionary. [online] Available at: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/blended--learning.
    1. Donnelly, R. (200006). Blended problem--based learning for teacher education: lessons learnt. Journal of Learning, Media and Technology. 31(2), 93--116.
    2. Dumas & Hanchane. S. (200100). How does job--training increase firm performance? The case of morocco. International Journal of manpower. 31(5), 585--6002.
  131. Dweck, C. S. & Leggett, E. L. (1998). A social--cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95, 256--273.
    1. Ellis, R. K. (200003). E--learning trends, available at: http://www.astd. org/ASTD/Publications/LearnIngCIrcuIts/200003/nov200003/trends.htm.
    2. Fernandes, J., Costa, R., & Peres, P. (20016). Putting order into our universe: The concept of blended learning-- A methodology within the concept--based terminology framework. Education Sciences, 6(15), 1–13.
    3. Freeman, F. A. (200004). The power and benefits of concept mapping: measuring use, usefulness, ease of use, and satisfaction. International Journal of Science Education, 26 (151-- 169).
    4. Garrison, D. R., & Vaughan, N. D. (200008). Blended learning in higher education: Framework, principles, and guidelines. San Francisco: Jossey--Bass, John Wiley & Sons, Inc.
    5. Ginns, P. & Leppink, J. (20019). Special issue on cognitive load theory: Editorial. Educational Psychology Review, 31, 255--259.
    6. Graham, C. R. (200009). Blended learning models. Encyclopedia of information science and technology. United States: information science Reference. Second edition. 375--382.
    7. Gulati S (200008). Technology--enhanced learning in developing nations: A review. International Review of Research in Open and Distance Learning; 9(1):1--16.
    8. Habok, A. (200008). The construction of concept map by 100 and 13 years olds in grammer lessons. Conference of concept mapping. Tallinn, Estonia & Helsiniki, Finland.
    9. Hansen, C., Manninen, J. & Tiirmaa--Oras, S. (200006). B--learn–assisting teachers of traditional universities in designing blended learning, Socrates Minerva programme, Estonia, Tech. availbale at: http://www.ut.ee
    10. Horn, M., & Stoker, H. (20011). The Rise of K--72 Blended Learning. Innosight Institute. Retrieved May 22, 2272, fromhttp://www.innosightinstitute.org/wpcontent/ uploads/2277127/The--Rise--of--K--72-- Blended--Learning.
    11. Hwang, W. Y and others (200009). Interaction and outer action in blended learning environments. Journal of education technology & society. 12(2), 222--239.
    12. Islam, R. (200007). MBNQA criteria in education: assigning weights from a Malaysian perspective and proposition for an alternative evaluation scheme. International Transactions in Operational Research, 14, 373-- 394.
    13. Jain, S., Lall, M. & Singh, A. (200200). Teachers’ Voices on the Impact of COVID--19 on School Education: Are Ed--Tech Companies Really the Panacea? Contemporary Education Dialogue, 18(1) 58–89, 20021.
  132. Jeffrey, L. M., Milne, J. D., Suddaby, G., & Higgins A. (20012). Summary Report: Strategies for Engaging Learners in Blended Environment. Ako Aotearoa National Centre for Tertiary Teaching Excellence. Retrieved from https://akoaotearoa.ac.nz/download/ng/file/group--3219/strategies--for--engaginglearners--in--a--blended--environment.pdf.
  133. Jimison, Pamela, L. (20013). Effective Blended Learning Environments, Available in: http://asianvu.com/bk/framework/wp--content/uploads/2273121/effective--blended--learning.pdf.
  134. Jung, I., Wong, T. M., Li, C., Baigaltugs, S., & Belawati, T. (20011). Quality assurance in Asian distance education: Diverse approaches and common culture. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 12(6), 63--83. https://doi.org/100.19173/irrodl.v12i6.991
  135. Kear, K., Williams, K., & Rosewell, J. (20014). Excellence in e--learning: a quality en--hancement approach. In: EFQUEL Innovation Forum / LINQ Conference 20014: Changing the Trajectory Quality for Opening up Education, 7--9.
  136. Khan, B. (200005).Managing e--learning design delivering, implementation and evaluation, first edition.
  137. Kidd, T. (200100). A brief history of e--learning. In T. Kidd (Ed.), Online Education and Adults Learning: New Frontiers for Teaching Practices. Hershey, US: Information Science Reference (an imprint of IGI Global). 46–53.
  138. Kirkpatrick, D. (200007). Implementing the Four Levels. San Francisco: Berrett--Koehler Publishers.
  139. Kose, U. (200100). A blended learning model supported with Web 2.00 technlogy. Journal of Social andBehavioral Science. 2, 2794--28002.
  140. Krajcik, J. (20011). Learning progressions provide road maps for the development and validity of assessments and curriculum materials. Interdisciplinary Research and Perspectives, 9(2), 155--158.
  141. Krasnova, T. (20015). A paradigm shift: Blended learning integration in Russian higher education. ProcediaSocial and Behavioral Sciences, 733: 399--423.
  142. Lanzilotti, R., Ardito, C., & Costabile, M. F., & De Angeli, A. (200006). ELSE Methodology: A Systematic Approach to the e--Learning Systems Evaluation. Educational Technology & Society, 9 (4), 42--53.
  143. Laurillard, D. (1993).Rethinking university teaching: A framework for the effective use of educational technology, New York, published by Rutledge.
  144. Leauby, B. A., & Brazina, P. Concept mapping: potential uses in accounting education, J Account Education, 16(1), 123--38.
  145. Lim, D. H. & Kim, H. J. (200003). Motivation and learner characteristics affecting online learning application. Journal of educational technology. 31(4), 423--439.
  146. Liu, N., Zhang, F., Wei, C., Jia, Y., Shang, Z., & Sun, L. (200200). Prevalence and predictors of PTSS during COVID--19 outbreak in China hardest--hit areas: Gender differences matter. Psychiatry Research, 287 (March), Article 112921. https://doi.org/100.10016/j.psychres.200200.112921.
  147. Luckett, K. (200009). The relationship between knowledge structure and curriculum: a case study in sociology. Journal Studies in Higher Education, 34 (4), 441--451.
  148. Masud, M. (20016). Collaborative e--learning systems using semantic data interoperability. Computers in Human Behavior, 61, 127--135.
  149. Means, B, Toyama, Y, Murphy, R, Baki, M. (20013) The effectiveness of online and blended learning a metaanalysis of the empirical literature, Teachers College Record, Academia--Edu.11(2) Available in Google Scholar.
  150. Murphy, M. P (200200). COVID--19 and emergency eLearning: Consequences of the securitization of higher education for post--pandemic pedagogy. Contemporary Security Policy, 1--14.
  151. Novak, J.D., & Canas, A.J. (200008). The Theory underlying concept maps and how to construct and use them. Technical report IHMC Cmaptools. 200006--001 Rev 001--200008, Florida institute for human and machine cognition.
  152. Oliver, M., & Trigwell, K. (200005). Can “blended learning” be redeemed? E--Learning, 2(1), 17–26.
  153. Özüdoğru G (20021). Problems faced in distance education during Covid--19 Pandemic. Participatory Educational Research (PER). 8(4), 321--333. http://dx.doi.org/100.17275/per.21.92.8.4.