استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده
سلامت معنوی بهعنوان بعدی مهم از سلامت انسان، بهتدریج در دهههای اخیر به موضوعی محوری در تحقیقات علمی و بالینی تبدیلشده است. این مفهوم به ارتباط عمیق فرد با خود، دیگران و جهان اطراف اشاره دارد و دربرگیرنده ابعاد مختلفی ازجمله معنا، هدف و ارزشهای زندگی است. بر اساس نظریههای جدید، سلامت معنوی نهتنها بهعنوان یک عامل محافظتی در برابر اختلالات روانی عمل میکند بلکه بهعنوان یک پیشنیاز برای بهبود کیفیت زندگی و سلامت جسمانی نیز شناخته میشود. مبانی کلامی بهویژه در متون دینی میتواند بهعنوان منابع غنی برای تقویت سلامت معنوی عمل کنند. با توجه به اهمیت روزافزون سلامت معنوی در زندگی مدرن و تأثیرات مثبت آن بر سلامت روان و جسم، پژوهش در این حوزه بهویژه در ارتباط با مبانی کلامی و دینی، بهعنوان یک ضرورت علمی و اجتماعی مطرح میشود. نظر به اهمیت این امر، در این پژوهش محقق با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن با نظر به اندیشه علامه جعفری، شارح نهجالبلاغه، پرداخته شد. از مهمترین نتایج این پژوهش این است که ماهیت سلامت معنوی در اندیشه علامه جعفری برگرفته از تزکیه، تقوا و حیات طیبه است. همچنین به دست آمد که وجود حضرت حق، اعتبار گزارههای دینی و قرار گرفتن سلامت معنوی در قلمرو دین، هدف بودن حیات طیبه در دینداری، امامت و ولایت مهمترین مبانی کلامی است که در سلامت معنوی انسان نقش مهمی بر عهده دارد.
جعفری، محمدتقی (1389)، علم و دین در حیات معقول، تهران، مؤسسه تدوین و نشر آثار محمدتقی جعفری.
جعفری، محمدتقی (1400) ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، (دوره 11 جلدی)، تنظیم و تدوین عبدالله نصری، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 1، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 10، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 13، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 4، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 5، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 8، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1381)، امام حسین شهید فرهنگ، پیشرو انسانیت، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
جعفری، محمدتقی، (1378-1357)، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه، ج 26، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حسین زاده، محمد، (1386) درآمدی بر معرفتشناسی و مبانی معرفت دینی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی. امام خمینی، 1386، طباطبایی، سید محمدحسین، قرآن در اسلام، قم: دار الکتب الاسلامیه، 1370.
رحمانی، عبدالحمید؛ کرمی، محمد (1400)، «تحلیل رابطه حیات معقول با سلامت معنوی در اندیشه علامه جعفری»، نشریه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، سال پنجم، شماره 1، صص 78-85.
سید رضی، نهجالبلاغه.
صادق زاده قمصری، علیرضا و دیگران، (1390)، مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران، تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.
صالحی، اکبر؛ رضوان خواه سلمان (1396)، «احصا و بررسی روشهای تعمیق سلامت معنوی از دیدگاه امام علی (ع)»، پژوهشهای نهجالبلاغه، شماره 2، صص 1-18.
طباطبایی، سید محمدکاظم، (1390)، منطق فهم حدیث، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
نصری، عبدالله، (1383)، تکاپو گر اندیشهها، زندگی، آثار و اندیشههای استاد علامه محمدتقی جعفری، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
یوسفی راد، مرتضی، (1385)، اندیشه سیاسی علامه محمدتقی جعفری، قم: پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، صص 167- 169.
.Advances in Mind-Body Medicine, 34(1), 6-12.
Hill, P. C. & Pargament, K. I. (2023). Advances in the psychology of religion and spirituality: Implications for health and well-being. Psychological Science in the Public Interest, 24(1), 1-30
Koenig, H. G. (2020). Religion, spirituality, and health: A review and update
Moberg, D. O. (2021). Spirituality and health: A comprehensive overview. Journal of Health Psychology, 26(4), 525-536.
Puchalski, C. M. & Ferrell, B. R. (2019). Making sense of spirituality in the context of patient care: A systematic review. Journal of Palliative Medicine, 22(3), 275-283.
Sulmasy, D. P. (2022). Spirituality, religion, and health: A review and critique. American Journal of Medicine, 135(5), 635-641.
آبیار,زهرا . (1404). ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن در نهجالبلاغه: با تکیهبر اندیشه علامه جعفری. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت, 9(2), 107-122.
MLA
آبیار,زهرا . "ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن در نهجالبلاغه: با تکیهبر اندیشه علامه جعفری", سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت, 9, 2, 1404, 107-122.
HARVARD
آبیار زهرا. (1404). 'ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن در نهجالبلاغه: با تکیهبر اندیشه علامه جعفری', سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت, 9(2), pp. 107-122.
CHICAGO
زهرا آبیار, "ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن در نهجالبلاغه: با تکیهبر اندیشه علامه جعفری," سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت, 9 2 (1404): 107-122,
VANCOUVER
آبیار زهرا. ماهیت سلامت معنوی و مبانی کلامی آن در نهجالبلاغه: با تکیهبر اندیشه علامه جعفری. فصلنامه علمی - پژوهشی, 1404; 9(2): 107-122.