1
کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: یکی از مهمترین ارکان فرایند درمان، وجود پزشک است. با توجه به این جایگاه در آموزههای دینی بدان پرداخته شده است. هدف این پژوهش بررسی نقش پزشک در نظام درمان بر اساس روایات است.
روش بررسی: این تحقیق به صورت کتابخانهای و با روش توصیفی تحلیلی و تحلیل مفهومی و اَسنادی صورت گرفته است. با استفاده از روش مذکور، روایات معصومان (ع) که بر نقش پزشک در نظام درمان بر اساس روایات دلالت دارند، از کتاب دانشنامه احادیث پزشکی جمعآوری شده است. سپس، با توجه به اهداف تحقیق، دستهبندی و تحلیل شده است.
یافتهها: یافتههای پژوهش حکایت از آن داشت که وظایف و چارچوبهایی اخلاقی و حقوقی پزشک دستکم در سه محور است: 1- وظایف پزشک در مواجهه با بیمار، 2- وظایف پزشک در فرایند درمان بیمار، 3- احکام طبابت
نتیجهگیری: طبق نتایج پژوهش در نظام توحیدی، پزشک واسطه خداوند در درمان انسانها است. با این جهانبینی پزشک در مواجهه با بیمار وظایفی دارد که عبارتند از: احساس مسئولیت، تقوا و پاکدامنی، حفظ اسرار بیمار، و ایجاد امیدواری در دل بیمار. پزشک در فرایند درمان بیمار نیز وظایفی دارد که عبارتند از: اهتمام به تشخیص بیماری، تلاش برای شناخت داروهای طبیعی، و رعایت ضرورت در تجویز دارو. در زمینه احکام طبابت نیز باید به تکالیفی چون: جلوگیری از طبابت افراد غیر متخصص، مسئول نبودن پزشک در صورت برخورداری از مهارت و گرفتن برائت، جواز درمان به رغم احتمال مرگ، و انتخاب همجنس برای معاینه معالجه توجه داشته باشد.
Abzan A. Medical ethics from the perspective of Quran, tradition and medicine regarding the characteristics of the therapist with the patient. National Conference on Quranic Research, University and Volume. 2009;3:4,11. [Persian]
Tabatabai SM, Hormozi A. Foundations of medical ethics from the perspective of Islamic texts and Iranian medical honors. Research Journal of Shahid Beheshti Medical School. 2011;25(1):1–2. [Persian]
Masti M, Ahmadi R. Physician interaction with the patient and the need for legal support for it. Fourth International Conference on Science and Engineering. 2016:1. Available from: https://civilica.com/doc/539262. [Persian]
Kalateh Sadati A, Bagheri Lankarani K. A model of physician-patient relationship according to Islamic concepts. Sadra Journal of Medical Sciences. 2014;2(3):323. [Persian]
Mohammadiyya Riheshahri M. Encyclopedia of Medical Hadiths. Saberi H, editor. Qom: Dar Al-Hadith Scientific and Cultural Institute; 2006. Vol.1:38,47,52–57,59–64,169,181–182. [Persian]
Khademi N, Pahlavan M. Medical ethics in Islam (with emphasis on Nahj al-Balagheh). Nahj al-Balagheh Research Quarterly. 2010:138,143. [Persian]
Javadi Amoli A. Soroush Hedayat. Qom: Esra; 2018. Vol.1:181. [Persian]
Shakerinia I. The relationship between physician and patient and its role in patients' satisfaction with the treatment process. Iranian Journal of Medical Ethics. 2009;2(2):9. [Persian]
Athar M, Akmal K. Physician-patient relationship. Journal of Medical Science Shahed University. 2009;17(85):72,74,76. [Persian]
Salehi SM, Faramarzi R, Razini F, Ghasemzadeh N. A review of the principles of physician responsibility from the perspective of Shiite jurists reflecting on the principle of innocence. Iranian Journal of Ethics and History of Medicine. 2013;6(3):13,19. [Persian]
Mojtaba P. Privacy and medical security and its various aspects. Iranian Journal of Medical Ethics and History. 2009;2(4):1–13. [Persian]
Motahari M. Perfect Man. Qom: Sadra; 2111. [Persian]
Khadem Al-Husseini Z, Khadem Al-Husseini M, Mahmoudian F. A study of the ethical and behavioral role of the physician in observing medical instructions by the patient in the treatment process. Quarterly Journal of Medical Ethics. 2009;3(8):92. [Persian]
Ahmadipour S. A study of the value and importance of medicinal plants in the treatment of human disease. The Second National Conference on New Approaches in Education and Research; 2017:1. Available from: https://civilica.com/doc/701816 [Persian]
Ahmadi SM, Meskar M, Nargesiyan M. Physician's responsibility in Iranian law and Islamic jurisprudence. Scientific Research Journal of Babol University of Medical Sciences [Internet]. 2015;18(2):66. [Persian]
Mousavi Khomeini R. Tahrir al-Wasileh. Tehran: Institute for Organizing and Publishing the Works of Imam Khomeini; 2000. Vol.3:292. [Persian]
Ghasemi MA. Jurisprudence of Treatment. Qom: Jurisprudential Center of Imams Mohammad Baqir; 1403 AH. Also in: Bahar al-Anwar. Beirut: Al-Wafa Institute; 2016:182,251–252. [Persian]
Salarzaei AH, Faisalinejad MJ. Jurisprudential study of non-peer physician examination. National Conference on Quranic Researches of Seminary and University, Journal of Medical Ethics from the Perspective of Quran, Sunnah and Medicine. 1430 AH:54. [Persian]
Ghaeni M. Disease transmission. Lecture outside of jurisprudence. Mehdi Khosrobigi, Subject; 2020. [Persian]
Rezaei E, Rostami Ghafas Abadi A. Exclusivity in the use of forbidden treatments despite the presence of lawful alternatives from the perspective of Shiite and Sunni jurists. Medical Law Journal [Internet]. 2022;16(57): [Persian]
