سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

ابعاد و عناصر خودشناسی با محوریت سلامت، پیامدها و اعتبار بخشی آن در اسناد تحولی نظام آموزشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار فلسفه تعلیم و تربیت، پژوهشکده تعلیم و تربیت، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، تهران، ایران
چکیده
هدف: از این پژوهش، بررسی ابعاد و عناصر خودشناسی با محوریت سلامت و پیامدها و اعتباربخشی آن در اسناد تحولی آموزش‌وپرورش است.
 روش پژوهش: کیفی است. جامعه موردمطالعه منابع منتشرشده پیرامون انسان‌شناسی، اسناد تحولی آموزش‌وپرورش و متخصصان است که به‌طور هدفمند انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات فیش‌برداری و پرسشنامه است. داده‌های حاصله در بخش اول با «تحلیل مضمون « و در بخش دوم با روش «آنتروپی شانون» مورد تحلیل قرار گرفت. 
یافته‌ها: مضامین احصاء شده دربند «خودشناسی « دربرگیرنده دو مضمون اصلی، شناخت جسم با سه مضمون فرعی و «آگاهی از قابلیت‌ها « با سه مضمون فرعی و آگاهی از تهدیدکننده‌ها با سه مضمون فرعی و در بخش « پیامدها « سلامت‌محوری با رویکرد پیشگیری در سه حوزه خود مراقبتی جسمی « با دو مضمون فرعی از قبیل مراقبت‌های بهداشتی و تقویت قوای جسمی «، خود مراقبتی اجتماعی « با سه مضمون فرعی از قبیل موقعیت‌شناسی، خود بازتابی و سازگاری « و خود مراقبتی اخلاقی « با سه مضمون فرعی از قبیل تزکیه، کسب فضائل اخلاقی و دوری از رذایل اخلاقی « می‌باشند. اعتباربخشی یافته‌های حاصله، حاکی از آن است که متخصصان مضامین احصاء شده در دو بعد خودشناسی در دو حوزه جسمی و روانی و سلامت‌محوری با رویکرد پیشگیری در حوزه «خود مراقبتی جسمی، اجتماعی و اخلاقی « مورد تائید قراردادند. در بعد خودشناسی بیشترین توافق پیرامون «شناخت جسم «و در بعد پیامدها بیشترین توافق در درجه اول بر روی «مضامین خود مراقبتی جسمی « و پس‌ازآن «خود مراقبتی اخلاقی « است.
کلیدواژه‌ها

آذر، عادل. (1380)، بسط و توسعه روش آنتروپی شانون برای پردازش داده‌‌ها در تحلیل محتوا. دانشگاه الزهرا. 11(37): 1- 18.
امیدی، غلامرضا، عبدالله حجتی، علی ایمان زاده (1401)، بازنمائی ادراک و تجربه خود مراقبتی در دانش آموزان دوره دوم متوسطه: مطالعه‌ای به روش پدیدار شناختی، مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 7(1): 40-7.
پاپی، سمیه، سید جلال هاشمی، پروانه مولوی، مسعود صفایی مقدم، (1401)، الگوی مفهومی تغییر درونی مطلوب بر پایه قرآن کریم: استنتاج اصول تربیتی، مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 7(2): 31-7.
ترکاشوند، سینا، اکبر صالحی و سوسن کشاورز، (1398)، تبیین سیره تربیتی امام علی (ع) جهت ارائه الگویی برای سبک زندگی اسلامی – ایرانی، پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 2(28 پیاپی):56-39.
تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (1366)، غررالحکم و درر الکلم، ترجمه محمدعلی انصاری، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله، (1391)، مفاتیح الهیات، قم، اسراء.
حاجی بابایی، حمیدرضا، سید حمیدرضا میر عظیمی، ابراهیم ماسوری، (1402)، ساحت‌ها و بایسته‌های تربیتی سند تحول آموزش‌وپرورش جمهوری اسلامی ایران، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 12(3):63-37.
حیدر پور، حسن، علیرضا صادق زاده قمصری، سید مهدی سجادی، (1397)، تحلیل تطبیقی راهنمای برنامه درسی دین وزندگی دوره متوسطه دوم با مؤلفه‌های سبک زندگی اسلامی – ایرانی، مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 3(4): 64-35. 
خسرو پناه، عبدالحسین. (1385). فلسفه خودشناسی در حوزه مطالعات دینی، اندیشه نوین دینی، 5(1): 54-33.
داوودی، محمد. (1396). جایگاه و نقش تزکیه در گفتمان‌های تربیتی، فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 2(3):‌66-41.
رباطی، افشین، آنیک دوران دلوین، فرانسیس دانورس، (1393). ترازنامه شایستگی‌ها، برنامه‌های آموزشی جهت افزایش خودشناسی و خودکار آمدی اجتماعی کارکنان شرکت ایران‌خودرو، فصلنامه دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 15(4): 30-39.
رجبی، محمدرضا. (1392). خودشناسی در مثنوی، مبانی و طرق، پژوهش‌نامه اخلاق، 6(1): 156-137.
سنت کلر، مایکل (1996)، درآمدی بر روابط موضوعی و روان‌شناسی خود، ترجمه علیرضا طهماسب، علیرضا، علی آقایی، حامد، تهران: نشر نی
شورای عالی آموزش‌وپرورش، سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. (1390)، تهران: شورای عالی آموزش‌وپرورش
شورای عالی آموزش‌وپرورش، مبانی نظری سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش (1390)، تهران: شورای عالی آموزش‌وپرورش
صمدی، معصومه. (1400). استلزامات سبک زندگی اسلامی (با تمرکز بر رابطه انسان باخدا) در اسناد تحولی آموزش‌وپرورش، اسلام و پژوهش‌های تربیتی. 13(1):40-25.
طالب‌زاده، سید حمید، علیرضا میرزایی، (1390)، چگونگی گذر از خودشناسی به خداشناسی از دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی، انسان پژوهی دینی، 8(1): 89-109.
طباطبایی، سید محمدحسن (1382)، المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم. دفتر نشر اسلامی.
طهماسب، علیرضا، نیما قربانی، رضا پور حسین، (1385)، خودشناسی انفکاکی و انسجامی: رابطه وجوه خودشناسی با پنج عامل بزرگ شخصیت، مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، 36(1، 2): 57-76.
عباسی مقدم، مصطفی، محسن قربانیان، فرشته فشار کی، (1394)، راهکارهای تقویت رفتارهای خود مراقبتی در آموزه‌های اسلامی، فصلنامه طب و تزکیه، 24(2): 87-71.
فروغی کلدره، زهرا، میلاد سبزه آرای لنگرودی (1398)، نقش پیش‌بینی کنندگی آرزوها، شفقت و حرمت خود و خودشناسی در اضطراب مرگ دانشجویان، فصلنامه سلامت اجتماعی، 7(1): 57-66.
قرآن
قربانیان، محسن، فرشته فشارکی (1394)، انگیزه‌های خود مراقبتی از منظر آیات و روایات، محله طب سنتی اسلام و ایران، 6(3): 187-198.
قنبری، شهلا، ایاد بهادری منفرد، (1399)، خود مراقبتی از دیدگاه اسلام، فصلنامه پژوهش در دین و سلامت، 6(7): 6-1.
کلینی، محمد بن یعقوب (1388)، اصول کافی، تصحیح و تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
گلی، سجاد، محمد دوستی، زهرا گلی، سید عباس حسینی، (1399). ویژگی انسان در طراز جمهوری اسلامی ایران بر اساس سند تحول بنیادین، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 3(پیاپی 32): 99-83.
محمودیان، زینب، علی‌اکبر فرهنگی (1390)، ارتباط از نگاه مولوی– خودشناسی حلقه گمشده ارتباطات، فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، 6(2): 1-19.
مشایخی پور، محمدعلی، احد فرامرز قرا ملکی، هادی صادقی (1397)، بررسی مفهوم خودشناسی در دیدگاه امام علی (ع)، انسان پژوهی دینی، 14(1): 25-47.
مهدوی کنی، سعید (1387)، دین و سبک زندگی. تهران: دانشگاه امام صادق
نصیحت، ناهید، رضوان باغبانی (1402)، بررسی نامه امام علی (ع) به امام حسن (ع) بر اساس ساحت‌های تربیتی در سند تحول، پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 22(4)، پیاپی 79: 90-63.
نهج‌البلاغه
نوید ادهم، مهدی. (1391). الزامات مدیریتی تحول بنیادین در آموزش‌وپرورش، راهبرد فرهنگ، 17(1): 323-295.
Carr, W. (2005).The role of theory in the professional development of an educational Theorist, Pedagogy, Culture and society, 13(3):333-345.
Kihlstrom, J. & Kline, S. (1997). Self- knowledge and self- awareness, In J.G.Snolgrass & R.L.Thompson(Eds).The self across psychology, self-recognition, self-awareness, and self-concept, Annals of the New York Academy of Sciences, 818, 5-17.
Woudenberg(1991). “An Evaluation of Delphi”. Technological Forecasting and social change, 40(2): 150-131.