سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

شناسایی علل و زمینه‌های بسترساز آسیب‌های اجتماعی مرتبط با سلامت نوجوانان حاشیه‌نشین شهر کرج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی، البرز، ایران
2 کارشناس ارزیابی مراکز تحقیقاتی دانشگاه علوم پژشکی، البرز، ایران
3 مأمور آموزشی دانشگاه فرهنگیان، البرز، ایران
4 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
چکیده
 هدف: مهاجرت از نواحی روستایی و شهرهای کوچک‌تر به شهرهای بزرگ‌تر، موجب رشد نابسامان و افسا گسیخته شهرنشینى شده که پیامد این وضعیت معضل حاشیه‌نشینی است. این مسئله زمینه‌ساز بروز بسیاری از معضلات و مشکلات اجتماعی برای سلامت نوجوانان می‌شود. این مطالعه با هدف شناسایی علل، زمینه‌ها و پیامدهای حاشیه‌نشینی بر سلامت نوجوانان در مناطق حاشیه‌ای شهر کرج انجام شده است. 
روش: این تحقیق به شیوه‌ کیفی و گرندد تئوری در مناطق حاشیه‌ای شهرکرج اجرا شده است. جامعه پژوهش 18 نفر از مطلعان حوزه آسیب‌های اجتماعی و سلامت تشکیل می‌دهند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع براساس فرمت مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده، تحلیل و خروجی داده‌ها از طریق نرم‌افزار MAXQDA 20 انجام شده است. 
یافته‌ها: مقوله‌های «فقر اقتصادی»، «رهاشدگی فرزندان» و «نابسامانی خانوادگی» به‌عنوان شرایط علی، مقوله‌های «مسئولیت‌پذیری پایین نهادها» و «ناهمگونی فرهنگی» به‌عنوان شرایط زمینه‌ای، «جابه‌جایی شدید جمعیتی» و «تأثیرپذیری از گروه همسالان» به‌‌عنوان شرایط مداخله‌گر تعیین شدند. حمایت از حاشیه‌نشینان توسط گروه‌های داوطلبانه حرفه‌ای، ایجاد صندوق‌های مالی به‌منظور تأمین حداقل‌های زندگی خانواده‌های حاشیه‌نشین و فراهم‌کردن فرصت‌های شغلی برای حاشیه‌نشینان به‌عنوان راهبردهای این پژوهش شناسایی گردید. نوجوانان با پیامدهایی نظیر «افسردگی»، «سرایت بیماری»، «ناامیدی»، «عدم‌تاب‌آوری اجتماعی»، «گسترش فساد و فحشا»، « آسیب به نسل جدید» و «سطح پایین بهداشت محله» مواجه شده‌اند. مقوله‌ مرکزی پژوهش تحت عنوان «حاشیه‌نشینی به مثابه محرومیت مضاعف» نام‌گذاری گردیده است. 
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه حاکی از فراوانی شدت آسیب‌های اجتماعی در نواحی حاشیه‌نشین است و نوجوانان این مناطق با مشکلات فراوانی در حوزه روانی، اجتماعی، بهداشت و سلامت مواجه هستند. بنابراین، برنامه‌ریزی برای رفع مشکلات و توانمندسازی نوجوانان حاشیه‌نشین درراستای کاهش آسیب‌های اجتماعی و ارتقای سلامت آن‌ها ضرورت مهمی می‌باشد. 
 
کلیدواژه‌ها

Dorsti ea. Vulnerability around cities  Social Sciences (Azad Shushtar University). 2006;2(1): 57-84.
2. Yadav K, Agarwal M, Shukla M, Singh JV, Singh VK. Unmet need for family planning services among young married women (15–24 years) living in urban slums of India. BMC women’s health. 2020;20:1-17.
3. Hossein Oghli J.  Investigating informal settlements in the metropolitan area of Tehran (case example: Hessar Amir and Shaharek El-Ghebanal),
. doctoral thesis, Faculty of Geography, University of Tehran. 2007.
4. Jamshidiha GaA, Musa.  Social relations and its effects on the return of Afghan immigrants. Social Sciences Journal. 2004;11(4):68-43.
5. Moradi Y.  Examining the problems and harms of marginalization from the point of view of heads of households living in the marginal areas of Ilam city. Payam Noor University, Sanandaj. 2023( Master’s thesis).
6. Zandkarimi G KL, Heshmati-Molaee N. Nonviolence Communication to Reduce Stress, Anxiety and Depression in Young Iranian Women: A Randomized Experiment. Child Adolesc Soc Work J. 2019;36(5):455-49.
7. Zakikhani MS. Consequences of Unbalanced Development: A Case Study of Marginalization in the Fourth Line of Karaj City Hesar. Quarterly Journal of Political Science. 2013;9(25):36-7.
8. M. RRHMnJG. Sociological study of marginalization and its effect on mental health Marginalists (Case study of Arzanan and Dark) Zeinabieh, Isfahan  Social Science Quarterly. 2011;5(4):83-106.
9. Mohammady Y, Rahimian, M., Movahed Mohammadi, H., & Tarfi, A. An-Investigation of the Problems of Suburban Settlement in Kohdasht City of Lorestan. Researches of Human Geography. 2008;4(86):98-85.
10. Sepideh P. an inside view of the phenomenon of marginalization, a case study: Islamabad, Karaj,. social welfare. 2002;6:198-61.
11. Ivsins A, & Yake, K. Looking beyond harm: meaning and purpose of substance use in the lives of marginalized people who use drugs. . Drugs: Education, Prevention and Policy. 2020;27(1):36-27.
12. Horyniak D, Higgs, P., Cogger, S., Dietze, P., Bofu, T., & Seid, G. Experiences of and attitudes toward injecting drug use among marginalized African migrant and refugee youth in Melbourne, Australia. . Journal of ethnicity in substance abuse. 2014;13(4):429-05.
13. Eldering LK, J. E. Marginalization of Immigrant Youth and Risk Factor in Their Everyday Lives: The European Experience. Journal of Child  and Youth Car Forum. 2007;27(3):169-53.
14. Thompson Sea. The Social and Cultural Context of the Mental Health of Filipinas in Queensland”,Australian and New ZELAND. Journal of Psychology. 2002;36(5 ):687-1.
15. Lincoln YS GE. Naturalistic inquiry: . sage. 1985.
16. Strauss AaC, Juliet. The principles of qualitative research method: basic theory, procedures and methods. Research Institute of Humanities and Cultural Studies. 2011.
17. Ljunge M. Social Capital and the Family: Evidence That Strong Family Ties Cultivate Civic Virtues. Economica. 2015;82(325):136-03.
18. Sampson RJ. Great American city: Chicago and the enduring neighborhood effect. . University of Chicago Press 2012.