سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت

تحلیلی بر ترجمان ابژگیِ زنانه در معماری و شهرسازی معاصر ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه معماری دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
تمدن مدرن، مبتنی بر بنیان‌‌های فلسفی جدید، سبب تحولات اساسی در حوزه‌‌های مختلف فردی و اجتماعی شد که حوزه‌‌های کالبدی و بسترهای معمارانه و شهرسازانه نیز از این موضوع مستثنی نبودند. از مهم‌ترین بنیان‌‌های فلسفی مذکور، مفهوم لیبرالیسم بود که لازمه تحقق آن، ترویج نگاه ابژه‌‌وار به زن بود که این مهم، سبب ظهور تحولات جدی در عرصه معماری و شهرسازی معاصر گردید. در این پژوهش، با بهره‌‌گیری از روشی ترکیبی (مرکب از روش تحلیل محتوای کیفی و استدلال منطقی) به بررسی مسائل حاصل از ترویج ابژگیِ زنانه در معماری و شهرسازی معاصر با تأکید بر بستر جغرافیایی ایران پرداخته شده است. یافته‌‌های پژوهش بیانگر آن است که ظهور مفهوم ابژگیِ زنانه در بستر لیبرالیسم غربی، سبب تسریع و تثبیت برخی تحولات جدی در معماری و شهرسازی معاصر ایران گردید که از مهم‌ترین آنها، تغییر الگوی کالبدی ابنیه مسکونی از درونگرا و حریم‌‌زا به برونگرا و حریم‌‌زدا، تغییر الگوی فراغت از فضاهای خصوصی نظیر باغ‌ها و فضاهای سبز شخصی به پارک‌ها و بوستان‌های عمومی و برخی تحولات دیگر است که همگی در راستای تثبیت نگاه ابژه‌‌وار به زن در بستر فلسفی لیبرالیسم بوده است. 
 
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
ایمان، محمدتقی و نوشادی، محمودرضا. (1390). تحلیل محتوای کیفی. مجله عیار پژوهش در علوم انسانی، (6)، 44-15.
ارباب‌زاده، مژگان؛ افضل طوسی، عفت السادات؛ کاتب، فاطمه و دادور، ابوالقاسم. (1396). بازتعریف بدن در هنر فمنیستی (دهه 1960 و 1970)، مجله باغ نظر، (5)، 58-47.
اولین، مارگارت. (1395). نگاه در کتاب مفاهیم بنیادی تاریخ هنر. ویراسته رابرت اس نلسون و ریچارد شیف. ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: مینوی خرد.
بانی مسعود، امیر. (1394). معماری معاصر ایران در تکاپوی بین سنت و مدرنیته. تهران: نشر هنر معماری قرن.
تحریریه مجله آرشیتکت. (1327). آرشیتکت‌های ما را بهتر بشناسید. مجله آرشیتکت، (6)، 219-213.
حاجی‌قاسمی، کامبیز. (1394). گنجنامه: فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران. دفتر چهارم (خانه‌های اصفهان). تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
حسینی دولت‌آباد، بی‌بی حکیمه و هاشم‌نیا، سیده جمیله. (1398). تحلیل انتقادی خود شیءانگاری زنان و راهکارهای قرآنی مواجهه با آن. فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی، (26)، 158-136.
سلطانی، مهرداد. (1386). شکل گیری بوستان های شهری در دوره معاصر (گذر از مفهوم باغ به پارک با محوریت تجارب تهران). مجله باغ نظر، 4 (8)، 58-48.
دکارت، رنه. (1391). تأملات در فلسفه اولی. ترجمه احمد احمدی. تهران: سمت.
رحمتی، اله یار؛ ضیاء شهابی، پرویز و داوری اردکانی، رضا. (1399). سوبژکتیویته در فلسفه دکارت. مجله پژوهش‌های فلسفی، (30)، 100-75.
رئیسی، محمدمنان. (1395). ارزیابی و نقد رویکردهای تحقیق در معماری و شهرسازی از منظر اسلامی، مجله پژوهش‌های معماری اسلامی، 4(2)، 18-3.
رئیسی، محمدمنان و انصاری‌پور، زهرا.  (1398). مطالعه‌ تطبیقی حجاب‌زدایی و حریم‌زدایی در البسه و ابنیه‌ ایرانی قبل و بعد از ظهور سلسله‌ پهلوی. مجله پژوهش‌های معماری اسلامی، ۷(۱)، 20-3.
رئیسی، محمدمنان. (1397). معماری و شهرسازی مطابق با سبک زندگی اسلامی (از تبیین وضع مطلوب تا تحلیل وضع موجود). قم: انتشارات دانشگاه قم.
روحی برندق، کاوس؛ خوانین‌زاده، محمدحسین و سعیدی، فاطمه السادات. (1392). ممنوعیت تبرّج زنان از منظر قرآن کریم. فصلنامه پژوهشنامه معارف قرآنی، (13)، 136-121.
کرم، یوسف. (1390). فلسفه کانت و نقد و بررسی آن به ضمیمه مقایسه‌ای بین برهان صدیقین و انتولوژی. ترجمه محمد محمدرضایی. قم: مؤسسه بوستان کتاب.
صدر، محسن. (1364). خاطرات صدر الاشراف. تهران: وحید.
صلاح، مهدی. 1384. کشف حجاب زمینه‌ها پیامدها و واکنش‌ها. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
ضیاء شهابی، پرویز. (1391). درآمدی پدیدارشناسانه به فلسفه دکارت. تهران: هرمس.
طباطبائی، سید محمدحسین. (1417قمری). المیزان. جلد 8. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
عطائی، نیلوفر. (1399). ویژگی تبرّج بر اساس آیه 33 سوره احزاب. مجله علوم اسلامی انسانی، (21)، 159-148.
قبادیان، وحید. (1382). مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
کیاکجوری، خدیجه. (1351). مشخصات کوی‌ها و مساکن در 9 محل شهر تهران. تهران: دفتر مطالعات و معیارهای ساختمانی.
مجلسی کوپایی، ابوذر؛ انصاری، مجتبی؛ بمانیان، محمدرضا و فخار تهرانی، فرهاد. (1392). ویژگی‌های نخستین پارک تهران (پارک امین‌الدوله). مجله باغ نظر، (25)، 16-3.
مکی، حسین. (1362). تاریخ بیست‌ساله ایران. جلد ششم. تهران: نشر ناشر.
میرباقری، محمدمهدی. (1393). هنر، دین، تجدد، گفتارهایی در مبانی هنر. قم: انتشارات کتاب فردا.
هایدگر، مارتین. (1392). مسائل اساسی پدیدارشناسی. ترجمه پرویز ضیاء شهابی. تهران: مینوی خرد.
هنینگ، میشل. (1392). سوژه به مثابه ابژه، لیزولز، عکاسی، درآمدی انتقادی. ترجمه سولماز ختایی لر، ویدا قدسی راثی، مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: مینوی خرد.
Isenstadt, S. & Rizivi, K. (2008). Modernism and the Middle East: Architecture and Politics in the Twentieth Century.