رشد فضائل اخلاقی و زدودن رذائل از مهمترین اهداف تربیت اخلاقی در آموزه­های دینی است؛ از این روی آیات و روایات معصومان(ع) آکنده از اصول و روش­های تربیت اخلاقی است و یکی از تفاسیر معاصر که به این مهم توجه شایانی داشته است، تفسیر نمونه می­باشد.، لذا این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی در پی پاسخ به این سؤال است که اصول و روش‌های تربیت اخلاقی درآیات و روایات با تکیه بر تفسیر نمونه کدام هستند؟ در این پژوهش، در مجموع 14 اصل و 33 روش به‌ عنوان اصول و روش­های تربیت اخلاقی از تفسیر نمونه استخراج شد؛ اصول تربیت اخلاقی عبارت‌اند از: تغییر ظاهر، تحوّل باطن، مداومت و محافظت بر عمل، اصلاح شرایط، مسئولیّت، آراستگی، فضل، عدل، عزّت، تعقّل، تذّکر، مسامحت، ابراز یا منع محبّت و سبقت می‌باشد وبرای تحقّق این اصول، روش‌های ذیل به دست آمد: تلقین به نفس، تحمیل به نفس، اعطای بینش، دعوت به ایمان، فریضه‌سازی، محاسبۀ نفس، زمینه‌سازی، تغییر موقعیت، اسوه‌سازی، مواجهه با نتایج اعمال، تحریک ایمان، ابتلا، آراستن ظاهر، تزیین کلام، مبالغه در عفو، توبه، تبشیر، مبالغه در پاداش، تکلیف به قدر وسع، انذار، مجازات به قدر خطا، ابراز توانایی، تغافل، تزکیه، تعلیم حکمت، موعظۀ حسنه، یادآوری نعمت‌ها، عبرت‌آموزی، مرحله ای کردن تکالیف، تجدید نظر در تکالیف، بیان مهر و قهر، عطا و حرمان و تکلیف در غایت وسع به‌عنوان روش‌های تربیت اخلاقی شناسایی شده است.