هدف: این پژوهش در صدد آن است تا به نقش نظام آموزشی در شکل گیری دولت-ملت در ایران دوره قاجار و پهلوی بپردازد.
مواد و روش ها: پرسش اصلی پژوهش این است که «نظام آموزشی چه تاثیری در شکل گیری دولت-ملت در ایران دارد؟» برای پاسخ از روش پژوهش تاریخی-تحلیلی بهره برده شد و با استفاده از ترکیب نظریه جوامع تصوری بندیک اندرسون و مدرنیته برونو لاتور؛ با مطالعه و ارزیابی ادبیات نظری، به نقش مدرنیته در شکل گیری دولت-ملت ایرانی پرداخته می شود که این فرایند از دوره قاجار و با اعزام دانشجویان ایرانی به خارج از کشور و از طریق نظام آموزشی آغاز می شود و آنها پس از بازگشت با استفاده از صنعت چاپ و آموزش و پرورش آن را منتقل می کنند.
یافته ها: یافته های این پژوهش نشان می دهد که ظهور مدرنیته و انتقال آن از طریق نظام آموزشی منجر به شکل گیری دولت – ملت در ایران شد.
نتیجه گیری: این روند از دوره قاجار آغاز و پهلوی اول با نوسازی در ساختار دولت و اقتدارگرایی در اجرا این فرآیند را پیش برد از جمله اقدامات در این راستا ایجاد نظام آموزشی، به عنوان یکی از آژانس های جامعه پذیری است؛ که هویت ایرانی را دگرگون کرد و به برساخت دولت-ملت انجامید و این موضوع موجب واکنش برخی گروه های اجتماعی در تحولات بعدی ایران شد.