هدف: هدف اصلی این مقاله عوامل موثر بر جامعه پذیری دانش آموزان متوسطه دوم بر اساس مبانی جامعه شناختی سند تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران بود.
مواد و روش ها: روش انجام پژوهش آمیخته(کیفی-کمی) است. برای انجام این پژوهش علاوه بر مطالعۀ اسنادی، از تکنیک تحلیل مضمون با نرم افزار MAXQDA12 ، برای شناسایی عوامل و مؤلفه ها استفاده شده است. جامعه آماری در این پژوهش تمام خبرگان در حوزه فلسفه تعلیم و تربیت و مدیریت آموزشی بودند که بعد از انجام مصاحبه 16 اشباع نظری صورت گرفت. و تمام مصاحبه ها بین 60 تا 85 دقیقه به طول انجامید. مصاحبه های نیمه ساختار یافته با خبرگان در سال 1399 به صورت کد های باز و محوری و گزینشی انجام شده و برای تعیین میزان اثرگذاری و سهم عوامل از روش معادلات ساختاری استفاده شده است. با توجه به مصاحبه های نیمه ساختار یافته، 246 کد باز و 55 کد محوری برای جامعه پذیری دانش آموزان متوسطه دوم بر اساس مبانی جامعه شناختی سند تحول بنیادین استخراج گردید.  
یافته ها: یافته ها نشان داد با توجه به پرسشنامه محقق ساخته با طیف لیکرت عوامل اثرگذار و سهم آنها مشخص گردید. از بین ابعاد درون فردی با ضریب 0.720 بیشترین تاثیر و از بین مولفه های به ترتیب  مدرسه، خلاقیت و مهارت، ارزشی و فرهنگی، نگرش، اجتماعی، ارتباطات و تعامل، خانواده، اقتصادی وسیاسی بیشترین سهم را در جامعه پذیری دانش آموزان داشتند.
نتیجه گیری: بر اساس نتایج در نهایت 2 بعد( درون فردی و عوامل محیطی) و 9 مولفه ( کد محوری ) و 48 شاخص ( کد باز) برای جامعه پذیری دانش آموزان متوسطه دوم بر اساس مبانی جامعه شناختی سند تحول بنیادین استخراج گردید