از میان عرفا و فلاسفه اسلامی کمتر کسی را می یابیم که همانند مولانا روانشناسانه نگاهی نو و تازه به زندگی، هستی و پدیده های آن داشته باشد. این نوع نگرش، سبب باز شدن افقهای تازه ای در وجود او می شود و بر اساس آن دیگران را به حرکت و پویایی و دوری از رکود و سکون و رخوت دعوت می نماید. همین باور باعث می شود که در جای جای مثنوی دیگران را به درک زیبائیها و عشق ورزی حقیقی فرا می خواند و از آنها  می خواهد که صاحب چشم و دل زیبا بین باشند. وی بر این باور است که تا چشمی زیبابین نداشته باشیم نمی توانیم زیبایی حقیقی را ببینیم. تجربه این زیبابینی و زیبا اندیشی به گونه ای است که بسیاری از وقایع و حوادث را که در نظر دیگران ناخوشایند  هستند، شیرین و لذت بخش و فرحناک می بیند. به باور او عامل بیشتر کینه ها و اختلافات، جهل و نادانی و خودخواهی است و جهان را صحنه خویشتن داری، قناعت، تعامل، صلح و سازش می داند. وی مخالف سطحی نگری است. در نگاه او ذرات عالم از جماد تا انسان همواره در حال تغییر و تبدل هستند. او از ما می خواهد که به موازات این تحول ما نیز لحظه به لحظه نو و تازه و با طراوت باشیم. مولوی مخالف هر نوع جزم اندیشی است. زیرا این نوع نگاه باعث می شود که در تنگنای محدودیت ها اسیر شویم و از درک حقیقت بازمانیم. مولوی مثبت اندیشی را تنها راه آرامش واقعی جوامع اسلامی می داند و از نظر او بدبینی سر منشأ تمامی گرفتاری های بشر است. او مقام و جایگاه آدمی را به سبب نائل شدن به سر چشمه حقیقت همتراز اولیاء و انبیا می داند.