هدف: در این مقاله تلاش گردیده است ابتدا به تعریف حقوق بشر پرداخته و سپس به بیان مواردی از مبانی حقوق بشر در شاهنامه و تعریف هر یک از آنها همت گماشته شود. تا همگان بر جایگاه و ارزش این شاهکار زبان فارسی به عنوان نماد فرهنگ و هویت ایرانی آگاه گردند.
مواد و روش ها: این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است.
یافته ها: حقوق بشر؛ مجموعه‌ای از اصول و قواعد کلی است که به مثابه حقوق مدنی جهانی، حقوق اساسی ملت‌ها را چه در میان خود و چه در میان مردم یک کشور برای تامین آزادی، صلح و عدالت در روابط دوستانه تضمین و تامین می‌نماید. شاهنامه‌ی فردوسی، تبلور اندیشه‌های والای انسانی و آرزوهای آرمانی ایرانیان، در روزگاری مملو از بیدادگری و نابهنجاری سیاسی و اجتماعی است. مفهوم نوینی به نام حقوق بشر که پس از جنگ جهانی دوم به شکل مستقل به وجود آمد؛ یکی از اندیشه‌های برجسته‌ی فردوسی بود. نمونه‌های بارز مبانی حقوق بشر، همچون صلح، آزادی، داد و موضوعات دیگر، در داستان‌های شاهنامه وجود دارد.
نتیجه گیری: در نتیجه می‌توان شاهنامه را با توجه به خردگرایی و نوع دوستی و ساختار حماسی آن،کتابی اخلاقی و مملو از پند و اندرز دانست که علاوه بر دارا بودن عالی‌ترین مفاهیم حقوق انسانی، نشان دهنده‌ی فرهنگ غنی و هویت و ملیت و مدنیّت ایران است. تحقیق در این موضوعات می‌تواند شناخت ما را از فرهنگ و تمدن ایرانی غنی نماید.