اهداف: در اسلام، قلب به عنوان مرکز روحی-روانی انسان تعریف شده که می تواند امراض متعددی داشته باشد که از مهم ترین آنها قساوت قلب است. هدف این مطالعه ساختن مقیاسی با روایی و پایایی مناسب برای سنجش میزان قساوت قلب از نظر اسلام بود.
ابزار و روش ها: این مطالعه با روش توصیفی از نوع هنجاریابی در طلاب دینی، دانشجویان دانشگاه های علوم پزشکی و محقق اردبیلی و افراد دارای مشاغل آزاد اجرا شد و 502 نفر به روش نمونه گیری در دسترس وارد مطالعه شدند. پرسش نامه 50ماده ای ابتدایی با نظر 2 متخصص روان شناسی و 2 کارشناس علوم دینی، طی 3 مرحله به 28ماده کاهش یافت. داده ها در نرم افزار SPSS 18 و به وسیله روش تحلیل عامل اکتشافی، آزمون KMO و بارتلت، روش تحلیل عامل تاییدی در نرم افزار AMOS 22 و آزمون های نیکویی برازش، همبستگی پیرسون و آزمون تحلیل واریانس مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها: میزان آلفای کرونباخ (0/826) و KMO (0/818) نشان دهنده مجازبودن تحلیل عاملی برای تهیه مقیاس بود. با توجه به بار عاملی سئوالات، 7عامل مستقل عدم ذکر خدا، گناه گرایی، فقدان همدلی، آرزوی دراز، خوروخواب، فقدان تدبر و عدم آخرت گرایی به عنوان زیرمقیاس های قساوت قلب مشخص شدند. شاخص های نیکویی برازش مناسب بودن الگوی به دست آمده را نشان داد (0001/0=p). دانشجویان علوم پزشکی بیشترین و طلاب دینی کمترین نمره را در مقیاس قساوت قلب کسب نمودند (57/098=F؛ 0/0001=p).
نتیجه گیری: پرسش نامه قساوت قلب به عنوان یک مقیاس معتبر، قابل استفاده است.