هدف:در این مقاله به بررسی همه‌جانبه مسجد جامع عتیق شیراز در جهت بازشناسی جلوه های حمد بر اساس الگوهای معماری ایرانی اسلامی پرداخته‌شده‌است. پرسش‌های پژوهش عبارتند از: الگوهای معماری ایرانی اسلامی در مسجد جامع عتیق شیراز چگونه است؟ ساختار معماری و فضایی مسجد جامع عتیق شیراز در دوره های مختلف چگونه بوده است؟ چگونه مسجد جامع عتیق شیراز می تواند جلوه گر حقیقت حمد الهی باشد؟ بازتعریف معماری مسجد جامع عتیق از طریق بررسی جلوه‌های حمد الهی چگونه است؟
مواد و روش ها: فرآیند استنتاج در این مقاله  از سه مرحله‌ی بررسی مسجد جامع عتیق شیراز از نظر تاریخی، ساختاری و معماری، بررسی تناسب اصول حقیقی حمد با مراتب نازله آن و  نتیجه گیری های کاربردی در نگاه جامع تشکیل شده است. براساس مبانی تحقیق، روش گردآوری اطلاعات، ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای و مراجعه میدانی است.
یافته ها: بنابر نتایج بدست آمده، ارتباط جلوه های حمد و مسجد جامع عتیق شیراز با رویکردی معنوی تبیین شده است و عمده توجه، بر اثر معنویتی است که طراحان و معماران بنا از یک سو و عبادت‌کنندگان از سویی دیگر بر بنا می نهند و این منزلگاه روحانی را محلی برای صعود دل‌های مشتاق می‌سازند.
نتیجه گیری: در پایان نیز در بیان اثر گذاری معماری مسجد جامع عتیق شیراز شرح مبسوطی از نزول معارف الهی بر قلب و روح انسان های بیدار دل، و از قلب و روح، بر دست و عمل و صورت آنها آورده شده است، تا معلوم گردد که آنچه در عالم معنا و درون جان هاست صورتی و اثری در عالم ماده دارد، که همان آیات و نشانه‌ها هستند.