هدف: مولتیپل اسکلروزیس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن سیستم عصبی مرکزی است که با دمیلینه شدن نورون‌های عصبی همراه است. ناتوانی ناشی از بیماری مولتیپل اسکلروزیس بر کارآمدی و سلامت روانی این بیماران تأثیر می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر طرح‌واره درمانی و تکنیک ذهن‌آگاهی بر اختلالات خواب افراد مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس انجام شده است. بر اساس هدف، پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده است.
مواد و روش ها: طرح پژوهش حاضر نیمه آزمایشی ﺑﺎ ﻃﺮح ﭘﻴﺶآزﻣﻮن ـ ﭘﺲآزﻣﻮن ﺑـﺎ ﮔـﺮوه‬ ﻛﻨﺘﺮل بوده اﺳﺖ. آزﻣﻮدﻧﻲﻫﺎ ﺑﻪﺻﻮرت ﺗﺼﺎدﻓﻲ‬ در دو ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و یک گروه ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ شدند. جامعه آماری پژوهش کلیه افراد مبتلا به بیماری MS شهر تهران بود. برای تشکیل گروه آزمایش و کنترل با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، از افراد حاضر در انجمن MS بر اساس نمره پیش آزمون در هر یک از متغییرها انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه شامل دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل جایگزین شدند (هر گروه 15 نفر). برای اندازه گیری متغیرهای پژوهش از پرسشنامه استاندارد شاخص کیفیت خواب پیترزبورگ استفاده شد. جلسات آموزشی درمان ذهن آگاهی طبق پروتکل بایر (2006)، و طرحواره درمانی بر اساس پروتکل پیشنهادی یانگ و همکاران (2003) در 8 هفته پیاپی برای گروه های آزمایش در 8 جلسه، هر هفته یک جلسه و هر جلسه 90 دقیقه توسط پژوهشگر اجرا شد.
یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد که تاثیر طرح‌واره درمانی و تکنیک ذهن‌آگاهی بر ابعاد اختلالات خواب (کیفیت ذهنی خواب، تأخیر در به خواب رفتن، مدت زمان خواب، میزان بازدهی خواب، اختلالات خواب، استفاده از داروهای خواب‌آور، اختلالات عملکردی) در سطح (05/0>p) معنی دار است.
نتیجه گیری: همچنین نتایج نشان داد که بین که بین اثربخشی دو رویکرد طرح‌واره درمانی و تکنیک ذهن آگاهی از نظر تأثیر بر اختلالات خواب افراد مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس تفاوت معنی دار وجود دارد و تکنیک ذهن آگاهی نسبت به طرح‌واره درمانی در افراد مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس اثربخش‌تر است.