هدف: هدف پژوهش حاضر، اثربخشی آموزش بخشایش و آموزش ذهن آگاهی بر انعطاف پذیری شناختی در مردان دارای اختلال سوء مصرف مواد  بود.
مواد و روش ها: روش پژوهش شبه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه  آماری شامل تمام مردان مصرف  کننده مواد مراجعه‌کننده به کمپ ترک اعتیاد شهر زابل در سال 1399 بود که 60  نفر به ‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه ، دو گروه آزمایش و کنترل جایابی شدند. گروه آزمایش آموزش بخشایش 8 جلسه و گروه آزمایش آموزش  ذهن آگاهی 12 جلسه آموزش دریافت کردند. داده  ها با استفاده از پرسشنامه‌ انعطاف  ‌پذیری شناختی جمع  آوری و با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه  گیری مکرر تجزیه ‌وتحلیل شدند.
یافته  ها: نتایج نشان داد که مردان دارای اختلال سوء مصرف مواد که تحت آموزشهای بخشایش قرار داشتند از گروه کنترل که آموزش ندیده بودند دارای انعطاف پذیری بیشتری بودند. و مردان دارای اختلال سوء مصرف مواد که تحت آموزشهای ذهن آگاهی قرار داشتند هم از گروه کنترل که آموزش ندیده بودند و هم از گروهی که تحت آموزشهای بخشایش قرار داشتند دارای انعطاف پذیری بیشتری بودند. و این نتایج در پیگیری3 ماهه نیز پایدار ماندند.
نتیجه  گیری: در این پژوهش ، آموزش بخشایش و ذهن آگاهی در انعطاف پذیری شناختی مردان دارای اختلال سوء مصرف معنادار می باشد و در مقایسه با دو روش آموزش ذهن آگاهی و آموزش بخشایش، روش ذهن آگاهی در انعطاف‌پذیری ‌شناختی نمره معنادار  بالاتری نسبت به آموزش بخشایش در مردان دارای اختلال سوء مصرف مواد  فراهم می کند.