هدف : پژوهش حاضر با هدف پاسخ به چیستی مکائد نفس و راه کارهای مقابله با آن، ضمن تأکید بر چیستی مکائد نفس با تأکید بر نهج البلاغه و اندیشه‌های عرفانی امام خمینی، بر این موضوع مهم تأکید دارد که انسان در مسیر تربیت و حرکت کمالی خویش با دشمن سرسختی به نام نفس اماره مواجه خواهد شد که با شگردهای مختلف، گناه را آسان و زیبا جلوه می‌دهد. انگیزۀ محقق در این نوشتار دست‌یابی به فرآیند القاء کید توسط نفس، تبیین ابعاد و آثار این موضوع در مسائل مختلف انسان‌شناسی است.
مواد و روش‌ ها: نگارنده با روش تحلیل محتوا و به صورت کیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ابتدا به معناشناسی مکائد نفس پرداخته، سپس مفاهیم مترادف و کلیدی این واژه مانند تسویل، تزیین، و تلبیس را تحلیل نموده است.
یافته‌ها: مکائد نفس بقدری پیچیده و دقیق می باشد، که هیچ کس در هیچ مرتبه ای به جز معصوم علیهم السلام از خطر مهلک آن در امان نیست. همچنین امری تشکیکی و دارای مراتب است که با مراتب شناخت و ایمان، موقعیت و جایگاه افراد ارتباط مستقیم دارد که در صورت بی توجهی به این مهم و عدم درمان به موقع زمینه انحراف و سقوط از مراتب انسانی وی فراهم می گردد
نتیجه‌گیری : نتایج نشان  می دهد مؤلفه‌هایی چون: یقظه و بیداری، تفکر و تدبر، مشارطه، بهره‌مندی از نصایح قرآن، تقوا و پروا‌پیشگی، مراقبه و محاسبه نفس، از جمله کاربردی ترین راه‌کارهای مقابله با چالش مکائد نفس با تأکید بر آموزه‌های نهج البلاغه و اندیشه های امام خمینی می باشند.