هدف: یکی از عمده ترین دغدغه های خانواده های مترقی در سطوح مختلف، چگونگی ایجاد بسترهای مناسب بـرای اعضاء خانواده در تمام سطوح است تا آنها با حس مسئولیت پذیری، تعهد کامل و وفاداری به مسایل موجود در جامعه و خانواده خود به کار بپردازند و اصول اخلاق حاکم بر جامعه و خانواده خود را رعایت کنند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر فلسفه اخلاق اسلامی بر روابط خانوادگی از دیدگاه علامه طباطبایی به نگارش درآمده است.
مواد و روش ها: این پژوهش بر حسب هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای ـ اسنادی بوده است. قلمرو موضوعی پژوهش، اخلاق اسلامی و قلمرو زمانی آن، نیمه اول سال 1402 می باشد.
یافته ها: علامه طباطبائی در تبیین زوایای پنهان مربوط به تربیت و اخلاق اسلامی معتقدست انحرافاتی که در سیر بشر به سوی اهدافش روی می دهد، فقط به علت خطا در اجرا و کاربرد آنست و نه از جهت باطل بودن فطری حکم و هدف خلقت، دیر یا زود باید محقق شود. وی در رابطه با آمادگی ذهنی در خانواده عنوان می کند برای رشد ذهنی افراد باید به هدایت عامه و هدایت انسان به عنوان قانون کلی؛ ویژگی و امتیاز انسان در عبور از مسیرهای زندگی؛ وجه تمایز انسان از سایر موجودات؛ بکارگیری عقل در هدایت انسان به قانون الهی، توجه نمود که گام نهادن در این مسیر، به کمال انسانی می انجامد و این همان هدف تربیت اخلاقی و اسلامی واقعی است. وی در آمادگی جسمی، بیشترین تاکید را بر دوره کودکی به عنوان سنگ بنای انسان دارد و با تاکید بر تاثیر آمادگی اجتماعی در تربیت انسان، معتقدست به جهت منافع گرا بودن انسان، خداوند به همکاری اجتماعی اشاره می کند. ایشان مهمترین زمینه انحراف را سست شدن رابطه انسان با خداوند می داند و اولین جلوه انحراف از فلسفه اخلاق اسلامی را انحراف در باور می داند.
نتیجه گیری: انحراف در اندیشه بعنوان نخستین عامل ایجاد انکار ناشی از تربیت سهل انگارانه نوجوان است. علامه-طباطبایی علل انحراف را ناشی از دوعامل کلیِ تأثیر عقاید مختلف ادیان و تمدنهای دیگر(ارتباط اجتماعی) و تأثیر اقدامات تحریفی توسط افراد، اهداف و روشهای خاص می داند. اگر نگاه به عبادت بعنوان به جا آوردن صرف مناسک عبادی مانند نماز، روزه و...، اگر سایر رفتارها واخلاقیات را شامل نشود، عبادت دچار مفهوم انحرافی شده و میان زندگی مسلمان در مسجد و خارج از آن فاصله می افتد و به انحراف در کاربرد و اجرای آن می انجامد که حتی مناسک عبادی نیز از حقیقت و هدف دچار انحراف می شود. وی، انحراف خصوصاً اعتقادی را خطرناکترین نوع برای ایمان-مسلمان می داند. پس برای آمادگی خانواده، اخلاقیات اسلامی و در نهایت تربیت فرزند و نوجوان، داشتن اندیشه ای به دور از انکار و انحراف نیازمند است.