هدف: تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان می‌تواند نقش موثری در بهبود تربیت اجتماعی داشته باشد. بنابراین، هدف این مطالعه، شناسایی عوامل زمینه‌ساز و موثر در الگوی تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر اسناد بالادستی بود.
مواد و روش‌ها: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا کیفی بود. جامعه پژوهش اسناد بالادستی و خبرگان تربیت اجتماعی بودند که از میان آنها سه سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، سند برنامه‌درسی ملی و سند چشم‌انداز بیست ساله و 16 نفر از خبرگان بودند که طبق اصل اشباع نظری با روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش یادداشت‌برداری از اسناد بالادستی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و عمیق با خبرگان بودند که روایی صوری آنها با نظر خبرگان غیرعضو پژوهش تایید و پایایی آنها با روش ضریب توافق بین دو کدگذار 83/0 به‌دست آمد. در نهایت، داده‌های پژوهش حاضر با تحلیل محتوا تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که برای عوامل زمینه‌ساز در تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی 8 مولفه شامل رابطه عاطفی و محبت، خودشناسی، هوش معنوی، حب ذات، اعتمادبه‌نفس، خودمهارگری، انگیزه پیشرفت و موقعیت جغرافیایی و برای عوامل موثر در تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی 8 مولفه شامل وراثت، ویژگی‌ها و سبک‌های تربیتی خانواده، عوامل فردی، مدرسه، رسانه‌ها و فضای مجازی، معاشرت با همسالان، الگوها و مشوق‌ها و بازندارنده‌ها شناسایی شد. در نهایت، عوامل زمینه‌ساز و موثر در الگوی تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر اسناد بالادستی ترسیم شد.
نتیجه‌گیری: طبق نتایج این مطالعه و با شناخت عوامل زمینه‌ساز و موثر در الگوی تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر اسناد بالادستی می‌توان زمینه را برای بهبود بهینه تر تربیت اجتماعی دانش‌آموزان طراحی کرد.