هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی مقایسه اثر بخشی رویکرد طرحواره درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خود کنترلی زنان و مردان متاهل دارای روابط فرازناشویی، انجام گرفت.
مواد و روش ها : در این پژوهش، جامعه آماری شامل زنان و مردان متأهل دارای رابطۀ فرازناشویی بود که بخاطر علنی شدن رابطۀ فرازناشویی خود، در 12 ماه سال 1399 و 9 ماه اول سال 1400 به چهار کلینیک مشاوره و روانشناسی شهر تهران که در دسترس محقق این پژوهش قرار داشت، مراجعه نمودند. از بین زوج‌ها 45 مورد بصورت تصادفی انتخاب شدند (23 خانم و 22 آقا). برای اجرای طرح، محقق از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده کرد و پرسشنامۀ خودکنترلی تانجی (2004) در میان سه گروه آزمودنی توزیع شد (دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل). سپس تأثیر متغیر مستقل یا دو روش درمانی، بر دو متغیر وابسته مورد  مقایسه قرار گرفت. پس از برگذاری 10 جلسۀ نود دقیقه‌ای دورۀ طرحواره درمانی هفته‌ای یک بار و 8 جلسۀ نود دقیقه‌ای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد هفته‌ای یک بار، از افراد گروه‌های آزمایشی و کنترل پس آزمون به عمل آمد. در این تحقیق برای تحلیل داده‌ها، از آزمون تحلیل کواریانس و به منظور مقایسه اثر بخشی دو رویکرد طرحواره درمانی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، از آزمون تی مستقل استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند خودکنترلی در گروه آزمایش طرحواره‌درمانی به ترتیب افزایشی به میزان 31.66 داشت . همچنین خودکنترلی در گروه آزمایش پذیرش و تعهد در پس آزمون 37.87 افزایش داشتند، در حالی که در گروه کنترل افزایش در هر دو گروه زیر یک نمره بود و تحلیل کواریانس اثر بخشی دو رویکرد را بر خود کنترلی تایید نمود. همچنین یافته‌ها نشان داد بین دو رویکرد درمانی، مشخص شد بین این دو رویکرد از نظر میزان اثر بخشی در خود کنترلی، تفاوت معناداری وجود ندارد.
نتیجه گیری: بر اساس یافته‌های بدست آمده رویکرد طرحواره درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خود کنترلی زنان و مردان متاهل دارای روابط فرازناشویی تاثیری معنادار دارد.