معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت 2322-2174 10 1 2026 03 21 "An Examination of the Impact of the Spiritual Mechanisms of Taqwa and Inner Tranquility, with Emphasis on the Brain’s Serotonergic System" بررسی تأثیر سازوکارهای معنوی تقوا و طمأنینه قلبی با تأکید بر سیستم سروتونرژیک مغز 17 31 243842 FA نعمت الله فیروزی استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران 0000-0001-6692-2479 فاطمه مرادزاده دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0009-0001-4975-5987 Journal Article 2025 12 22 This study aimed to examine the relationship between piety and serotonin levels using an interdisciplinary approach and a descriptive–analytical method. Qualitative data were collected through in-depth content analysis of the Qur’anic verses and narrations of the Imams (peace be upon them), alongside data from a systematic review of empirical neuroscience studies. Findings indicate that piety, as an existential shield, affects the serotonergic system through multiple mechanisms: reducing cortisol levels by avoiding sin, enhancing self-control via increased prefrontal cortex activity, promoting sustained spiritual and inner calm through activation of raphe nuclei serotonergic pathways, and strengthening positive social behaviors via the brain’s reward system. Analysis of specific verses, particularly Qur’an 13:28 and 8:29, and hadiths from sources such as Al-Kafi and Bihar al-Anwar shows that piety leads to “inner tranquility,” which from a neuroscientific perspective is associated with serotonergic balance. This research not only contributes to developing a scientific framework for understanding the psychological effects of religious teachings but also provides a foundation for designing integrated clinical psychotherapy protocols. The findings may foster a dialectical paradigm between science and religion, offering both theoretical and practical contributions to the advancement of health psychology grounded in Islamic indigenous teachings. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میزان تقوا و سطح هورمون سروتونین، با رویکردی میان‌رشته‌ای و روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده‌های کیفی از تحلیل محتوای عمیق آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) و داده‌هایی از مرور نظام‌مند پژوهش‌های تجربی نوروساینس گردآوری گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد تقوا به عنوان سپر وجودی از طریق مکانیسم‌های متعددی بر سیستم سروتونرژیک اثر می‌گذارد؛ از جمله کاهش سطح هورمون کورتیزول ناشی از دوری از گناه، تقویت خودکنترلی از راه افزایش فعالیت قشر پیش‌پیشانی، ایجاد آرامش درونی پایدار و معنوی با تحریک مسیرهای سروتونرژیک هسته‌های رافه مغز و تقویت رفتارهای اجتماعی مثبت از طریق فعال‌سازی سیستم پاداش مغز. بررسی آیات به‌ویژه ۲۸ رعد و ۲۹ انفال و نیز احادیث پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) در منابعی چون الکافی و بحارالانوار نشان می‌دهد که تقوا موجب «طمأنینه قلبی» است که از دیدگاه عصب‌شناختی با تعادل سروتونرژیک ارتباط دارد. این پژوهش از یک سو گامی در جهت تدوین چارچوبی علمی برای فهم آثار روان‌شناختی آموزه‌های دینی و از سوی دیگر زمینه‌ساز طراحی پروتکل‌های درمانی تلفیقی در حیطه روان‌درمانی بالینی است. نتایج می‌تواند به شکل‌گیری پارادایمی دیالکتیک میان علم و دین انجامیده و سهمی نظری و کاربردی در توسعه روان‌شناسی سلامت مبتنی بر آموزه‌های بومی اسلامی داشته باشد. https://www.islamiilife.com/article_243842_c11d66102b96f6525835d12fcaadf610.pdf