معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت 2322-2174 9 4 2026 02 20 Designing an Integrated System of Rehabilitation Services Model for the Disabled in Iran طراحی الگوی نظام یکپارچه ارائه خدمات توانبخشی به معلولان برای ایران 361 372 241469 FA محسن ایروانی دانشجوی دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0001-8078-4367 لیلا ریاحی دانشیار، دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0002-2044-5600 کیانوش عبدی استادیار، دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران 0000-0002-9231-5338 سیدجمال الدین طبیبی استاد، دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0002-5125-4583 Journal Article 2025 11 28 <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Background and objective<span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: #222222;">: Creating an integrated rehabilitation service system for people with disabilities has always been a key concern for health and rehabilitation policymakers. This study aimed to identify factors influencing the formation of such a system and propose a model for Iran. <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Methods and Materials: This exploratory, cross-sectional, and applied research used an analytical approach. A conceptual model was developed through literature review and systematic analysis. A researcher-made questionnaire was validated (CVI, CVR) and its reliability confirmed (Cronbach’s alpha). It was completed by 335 professionals from rehabilitation-related organizations, selected via stratified random sampling across five regions of Iran. Data were analyzed using SPSS 22 and confirmatory factor analysis, and a model was designed using structural equations. <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Results: All four dimensions—governance, resource production, financing, and service provision—significantly influenced the integrated system. Financing had the greatest impact, followed by resource production and service provision, while governance had the least. <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Conclusion: The health system can enhance integration by allocating tax-based financing, organizing services, investing in resource production, and promoting cross-sectoral leadership. <span lang="AR-SA" style="mso-ansi-font-size: 13.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: inherit; mso-hansi-font-family: inherit; color: black; border: none windowtext 1.0pt; mso-border-alt: none windowtext 0in; padding: 0in; background: white;">زمینه و هدف<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: inherit; mso-hansi-font-family: inherit; color: black; border: none windowtext 1.0pt; mso-border-alt: none windowtext 0in; padding: 0in; background: white;">: یکپارچگی نظام ارائه خدمات توانبخشی به معلولان از دغدغههای مهم سیاستگذاران حوزه سلامت محسوب میگردد. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر شکلگیری نظام یکپارچه ارائه خدمات توانبخشی به معلولان و ارائه الگو برای ایران اجرا گردید. روش بررسی: این پژوهش از نظر هدف از نوع اکتشافی، از نظر زمان از نوع مقطعی و از نظر نتایج از نوع مطالعات کاربردی و از منظر روش اجرا، از نوع تحلیلی بود. در ابتدا، مدل مفهومی پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانهای و مرور سامانمند استخراج شد. سپس پرسشنامه پژوهشگر ساخته تهیه و روایی آن با استفاده از شاخصهای CVI و CVR و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ تائید شد. پرسشنامه، توسط 335 نفر از کارشناسان نهادهای مرتبط با توانبخشی معلولان بهعنوان نمونه پژوهش که بهصورت تصادفی و با روش نمونهگیری طبقهای در پنج منطقه کشور انتخاب‌شده بودند، تکمیل گردید. درنهایت دادهها از طریق نرمافزارSPSS 22<span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> و آزمون تحلیل عاملی تائیدی مورد تحلیل قرار گرفت و الگوی نظام یکپارچه با بهکارگیری معادلات ساختاری طراحی گردید. یافتهها: چهار بُعد تولیت، تولید منابع، تأمین مالی و تدارک خدمات بر شکلگیری نظام یکپارچه تأثیر معنی‌داری داشتند. از این چهار بُعد، تأمین مالی دارای بیشترین و تولیت کمترین تأثیر بودند و تولید منابع و تدارک خدمات نیز به ترتیب عامل دوم و سوم بودند. <span lang="AR-SA" style="mso-ansi-font-size: 13.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: inherit; mso-hansi-font-family: inherit; color: black; border: none windowtext 1.0pt; mso-border-alt: none windowtext 0in; padding: 0in; background: white;">نتیجهگیری: نظام سلامت میتواند از طریق اختصاص سهمی از مالیات در تأمین مالی، تدارک خدمات سازمان‌دهیشده، سرمایه‌گذاری در تولید منابع و توجه به رهبری برون‌بخشی به سمت یکپارچگی نظام توانبخشی برای معلولان گام بردارد.

https://www.islamiilife.com/article_241469_ec7c782876668e6264d37a6e7a23c14b.pdf