معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت 2322-2174 9 4 2026 02 20 Development and validation of a questionnaire to assess religious education of Iranian adolescents: A step towards improving spiritual health توسعه و اعتباریابی پرسشنامه سنجش تربیت دینی نوجوانان ایرانی: گامی در جهت بهبود سلامت معنوی 329 341 241463 FA فاطمه ملاحسنی استادیار، گروه آموزشی معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. حمیده جلیلی استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 29 Background and Objective: Religious education plays a fundamental role in shaping adolescents' spiritual identity and enhancing their spiritual health. Given the lack of a valid, culturally appropriate instrument to assess religious education among Iranian students, the present study aimed to design and validate a multidimensional questionnaire in this domain. Methods and Materials: This exploratory sequential (qualitative–quantitative) study was conducted in 2024 in Birjand, Iran. In the qualitative phase, thematic content analysis was performed on 43 semi-structured interviews with experts in religious education, selected through purposive sampling. As a result, three key dimensions—cognitive, emotional, and behavioral—were identified. Based on these findings, a researcher-made 27-item questionnaire was developed. In the quantitative phase, 486 middle school students from Birjand were selected using multistage cluster sampling based on the Krejcie and Morgan table, and completed the questionnaire. Face and content validity (CVI and CVR), along with confirmatory factor analysis (CFA), were assessed using SPSS and LISREL software. Results: Content validity was confirmed using CVR and CVI indices. Confirmatory factor analysis supported the three-factor structure of the scale (RMSEA = 0.064, CFI = 0.98, χ²/df = 2.96). Cronbach’s alpha coefficients demonstrated excellent internal consistency for the cognitive (0.919), emotional (0.927), behavioral (0.927), and total (0.971) scales. Conclusion: The developed questionnaire demonstrates strong psychometric properties and can be utilized as a valid tool for assessing religious education and enhancing spiritual health among adolescents in educational and developmental settings. زمینه و هدف: تربیت دینی نقش بنیادینی در شکل‌گیری هویت معنوی و ارتقاء سلامت معنوی نوجوانان دارد. با توجه به نبود ابزار بومی و معتبر برای سنجش تربیت دینی دانش‌آموزان ایرانی، هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتباریابی پرسشنامه‌ای چندبعدی در این زمینه بود. روش بررسی: این مطالعه در سال 1403 در شهر بیرجند با رویکرد اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با تحلیل محتوای ۴۳ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با متخصصان حوزه تربیت دینی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب‌شده بودند، سه مؤلفه شناختی، عاطفی و رفتاری استخراج گردید. بر اساس آن، پرسشنامه محقق ساخته ۲۷‌سؤالی طراحی شد. در بخش کمی، 486 نفر از دانش‌آموزان متوسطه اول شهرستان بیرجند، به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و بر اساس جدول Krejci و Morgan انتخاب‌شده و پرسشنامه طراحی‌شده را پاسخ دادند. درنهایت، روایی صوری و محتوایی (CVI و CVR) و تحلیل عاملی تائیدی با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL بررسی شد. یافته‌ها: روایی محتوایی پرسشنامه با شاخص‌های CVR و CVI تائید شد. تحلیل عاملی تائیدی ساختار سه‌بعدی را تائید کرد (RMSEA=0.064، CFI=0.98، χ²/df=2.96). پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ برای مؤلفه‌های شناختی (0.919)، عاطفی (0.927)، رفتاری (0.927) و کل پرسشنامه (0.971) در سطح بسیار مطلوب گزارش شد. نتیجه‌گیری: پرسشنامه طراحی‌شده دارای ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوبی بوده و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر برای سنجش تربیت دینی و ارتقاء سلامت معنوی نوجوانان در برنامه‌های تربیتی و آموزشی مورداستفاده قرار گیرد.

https://www.islamiilife.com/article_241463_9c7e5b44c60361937a73447d8e1f6969.pdf